KURS ISHI

KIRISH Jahon menejment amaliyotida funksional yondashuv boshqaruv samaradorligini oshirishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Global korporatsiyalarning 70% dan ortig‘i [1] o‘z faoliyatida aniq belgilangan menejment funksiyalari asosida ish yuritishi ularning bozor kapitallashuvini o‘rtacha 15-20% ga oshirgan [2]. O‘zbekiston sharoitida ham korxonalarning barqaror rivojlanishini ta’minlashda menejment funksiyalarining o‘rni beqiyosdir. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat iqtisodiy o‘sishi 6% ni tashkil etgan bo‘lsa [3], bu o‘sishning muhim qismi korxonalarda boshqaruv jarayonlarining takomillashishi bilan bog‘liqdir. Xususan, ilg‘or boshqaruv usullarini joriy etgan mahalliy korxonalarda samaradorlik ko‘rsatkichlari 2022-yilga nisbatan o‘rtacha 10-12% ga oshgan [4]. Ammo shunga qaramay, O‘zbekistondagi kichik va o‘rta biznes subyektlarining 35% ga yaqini [5] hanuzgacha menejment funksiyalarini to‘liq va tizimli ravishda tatbiq eta olmayotganligi kuzatilmoqda, bu esa ularning raqobatbardoshligini cheklamoqda. Ushbu tadqiqot mavzusi, ya’ni menejment funksiyalari va ularning turkumlanishi, korxona faoliyatini samarali tashkil etishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Global raqobat kuchayib borayotgan sharoitda, aniq belgilangan planlashtirish, tashkillashtirish, rag‘batlantirish va nazorat qilish mexanizmlarisiz yuqori natijalarga erishish mushkuldir. Bugungi kunda O‘zbekiston korxonalarining tezkor o‘zgaruvchan bozor talablariga moslashishi, resurslardan oqilona foydalanishi va innovatsion rivojlanishga erishishi uchun menejment funksiyalarining zamonaviy modellarini tatbiq etish zarurati ortmoqda. Ayni paytda, mamlakatimizda ushbu funksiyalarni milliy xususiyatlar va iqtisodiy sharoitlarni hisobga olgan holda takomillashtirish bo‘yicha aniq mexanizmlar va kompleks tavsiyalar yetarlicha ishlab chiqilmaganligi kuzatilmoqda. Ayniqsa, menejment funksiyalarining strategik rejalashtirish, raqamlashtirish va kadrlar siyosati bilan integratsiyasini chuqur o‘rganish hozirgi kunda hal etilishi lozim bo‘lgan muhim muammolardan biridir. Menejment funksiyalari nazariyasi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Anri Fayol (Henri Fayol) [6] menejmentni beshta asosiy funksiya – planlashtirish, tashkillashtirish, buyruq berish, muvofiqlashtirish va nazorat qilish – majmui sifatida ta’riflab, boshqar ...