KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining 2024-yilga mo‘ljallangan yalpi ichki mahsuloti (YaIM) hajmi 105 milliard AQSH dollarini tashkil etishi kutilmoqda [1]. Bu ko‘rsatkich mamlakat iqtisodiyotining barqaror o‘sish sur’atini va raqobatbardoshligini ta’minlashda zamonaviy menejment tamoyillarini samarali qo‘llashning nechog‘li muhimligini ko‘rsatadi. Global iqtisodiy jarayonlar, texnologik inqilob va raqamlashtirish sharoitida korxonalarning o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga erishishi, resurslardan oqilona foydalanishi va bozordagi o‘zgarishlarga tez moslashishi bevosita menejmentning sifati bilan bog‘liqdir. Xususan, O‘zbekistonning ishlab chiqarish korxonalarida ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 5,2% ga oshgan bo‘lsa [2], bu o‘sish sur’atlarini saqlab qolish va yanada oshirishda samarali boshqaruv tizimlarini joriy etish muhim rol o‘ynaydi. Investitsiyalar hajmining yiliga o‘rtacha 15% ga o‘sishi [3] yangi tashabbuslarni boshqarish, loyihalarni moliyaviy jihatdan asoslash va ularning rentabelligini ta’minlashda menejmentning amaliy tamoyillarini chuqur o‘rganishni taqozo etadi. Hozirgi shiddatli globallashuv va raqamli transformatsiya davrida korxonalar va tashkilotlar o‘z faoliyatida tez-tez duch keladigan murakkab muammolarni hal etish, samaradorlikni oshirish va barqaror rivojlanishni ta’minlash uchun menejment tushunchasi va uning tamoyillarini chuqur o‘zlashtirish zarur. Shu bilan birga, O‘zbekiston iqtisodiyotida davlat korxonalarini transformatsiya qilish, xususiy sektorni rivojlantirish va innovatsion faoliyatni qo‘llab-quvvatlash masalalari dolzarb bo‘lib turibdi. Bu jarayonlarda menejment tamoyillarining ilmiy asoslarini va amaliy qo‘llanish mexanizmlarini chuqur tahlil qilish, mavjud kamchiliklarni aniqlash hamda ularni bartaraf etish bo‘yicha samarali yechimlarni taklif etish muhim ahamiyatga ega. Xususan, kichik va o‘rta biznes subyektlarida boshqaruv samaradorligini oshirish masalasi dolzarb bo‘lib, ularning YaIMdagi ulushi 2023-yilda 56% ni tashkil etganligi [4] bu yo‘nalishda ilmiy tadqiqotlar o‘tkazishning zarurligini ko‘rsatadi. Menejment nazariyasi va amaliyoti bo‘yicha jahon olimlari tomonidan ko‘plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, Piter Druker (1954) o‘zining “Boshqaruv amaliyoti” asarida boshqaruvning maqsadga yo‘naltirilganligi va menejerning funksiyalari haqida nazariy asoslarni yaratdi, bu esa zamo ...