KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda geodeziya va kartografiya sohasidagi umumiy xizmatlar bozori hajmi 2023-yilda 150 milliard so'mga yetgan bo'lib, uning yillik o'sish sur'ati o'rtacha 8-10% ni tashkil etmoqda [1]. Bu o'sish, asosan, urbanizatsiya jarayonlarining jadallashuvi, infratuzilma loyihalarining ko'payishi va raqamli geodezik ma'lumotlarga bo'lgan talabning ortishi bilan bog'liq. Xususan, Yer resurslarini boshqarish davlat qo'mitasi (Yergeodezkadastr) ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda amalga oshirilgan geodezik ishlar hajmi 2020-yilga nisbatan 18% ga oshgan [2]. Jahon miqyosida esa geodezik asbob-uskunalar bozori 2023-yilda 6.2 milliard dollarni tashkil etgan va 2030-yilga kelib 9.5 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa sohaga investitsiyalar oqimining kuchayishini ko'rsatadi [3]. Ushbu raqamlar menzulaviy syomka va uning asboblariga bo'lgan ehtiyoj nafaqat mahalliy, balki global miqyosda ham ortib borayotganini tasdiqlaydi. Hozirgi davrda menzulaviy syomkaning mohiyati va asboblarini chuqur o'rganish muhim ahamiyat kasb etadi, chunki an'anaviy geodezik usullar raqamli texnologiyalar va yangi avlod asboblarining joriy etilishi bilan yangi bosqichga ko'tarilmoqda. Xususan, O'zbekistonda shaharsozlik, qishloq xo'jaligi, konchilik sanoati va infratuzilma loyihalarini rejalashtirishda aniq va tezkor geodezik ma'lumotlarga bo'lgan talab sezilarli darajada oshgan [4]. Biroq, mavjud uskunalar parkining eskirganligi, yangi texnologiyalarni joriy etishdagi moliyaviy va kadrlar bilan bog'liq muammolar, shuningdek, to'g'ri tanlangan asboblar va metodologiyalar asosida syomka ishlarini olib borish bo'yicha yetarli ilmiy-metodik tavsiyalarning yo'qligi ushbu sohada dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Bu esa, menzulaviy syomka jarayonlarining samaradorligini oshirish, xarajatlarni optimallashtirish va olingan ma'lumotlarning aniqligini ta'minlashga qaratilgan kompleks tadqiqotlarni talab qiladi. Menzulaviy syomkaning nazariy va amaliy jihatlari bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, **James B. Campbell (2007)** o'zining "Introduction to Remote Sensing" asarida fotogrammetriya va masofadan zondlash texnologiyalarining menzulaviy syomka jarayonlaridagi integratsiyasini chuqur tahlil qilgan [5]. **Wolf P.R. va Ghilani C.D. (2014)** "Elementary Surveying: An Introduction to Geomatics" kitobida esa klassik menzulaviy usullar bila ...