KURS ISHI

KIRISH Milliy iqtisodiyotni shakllantirish va rivojlantirish har bir davlatning barqaror taraqqiyotini ta’minlashda markaziy o‘rin tutuvchi jarayon hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta’kidlashicha, 2023-yilda mamlakat iqtisodiyoti 6% ga o‘sgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich YaIM hajmini 100 milliard dollarga yetkazdi [1]. Ayniqsa, sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 6% ga, xizmatlar sohasi 6,8% ga oshdi [2]. Shuningdek, 2024-yilning birinchi choragida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 16,3 milliard dollarni tashkil etdi, bu esa milliy iqtisodiyotning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuv darajasini ko‘rsatadi [3]. Mamlakatning asosiy eksport mahsulotlariga paxta, oltin, energiya resurslari va to‘qimachilik mahsulotlari kiradi. Ushbu iqtisodiy o‘sish ko‘rsatkichlari, o‘z navbatida, milliy iqtisodiyotni kompleks rivojlantirish, uning raqobatbardoshligini oshirish va barqarorlikni ta’minlash borasidagi dolzarb masalalarni kun tartibiga qo‘yadi. Hozirgi davrda milliy iqtisodiyotni shakllantirish, uni modernizatsiya qilish va diversifikatsiyalash masalalari yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy islohotlar chuqurlashib borar ekan, infratuzilmani rivojlantirish, kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash, investitsion muhitni yaxshilash, raqamli iqtisodiyotni joriy etish kabi yo‘nalishlarda bir qator muammolar mavjud. Xususan, global iqtisodiyotning o‘zgaruvchan sharoitida inflyatsiya darajasini barqaror ushlab turish (2023-yilda O‘zbekistonda inflyatsiya 9,2% ni tashkil etdi [4]), ichki va tashqi investitsiyalarni jalb qilish (2023-yilda mamlakatga 10 milliard dollardan ortiq xorijiy investitsiyalar kiritildi [5]), ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va aholi daromadlarini muttasil o‘stirish (aholi jon boshiga YaIM 2023-yilda 2 546 dollarni tashkil etdi [6]) kabi masalalar hal etilishi lozim bo‘lgan dolzarb vazifalar sirasiga kiradi. Ushbu tadqiqotda milliy iqtisodiyotni shakllantirishning nazariy asoslari, amaliy tajribalar va O‘zbekistonga xos muammolar chuqur tahlil etiladi. Milliy iqtisodiyot nazariyasi va amaliyoti bo‘yicha ko‘plab xorijiy olimlar tomonidan fundamental tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, Adam Smit o‘zining “Xalqlar boyligining tabiati va sabablari to‘g‘risida tadqiqot” asarida milliy iqtisodiyotning o‘sishi "ko‘rinmas qo‘l" mexanizmi orqali bozor erkinliklari a ...