KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 7,8% ga o‘sib, 90 mlrd dollardan oshdi [1]. Bu so‘nggi yillardagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib, iqtisodiy rivojlanishning barqarorligini ko‘rsatadi. Shunga qaramay, global iqtisodiyotdagi beqarorliklar, yuqori inflyatsiya darajasi (2023-yilda 9,8% atrofida [2]) va ishsizlik muammosi (ayniqsa, yoshlar orasida 2023-yil yakunida 8,8% [3]) milliy iqtisodiyotni doimiy ravishda tahlil qilish va takomillashtirish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Jahon Banki ma’lumotlariga ko‘ra, global YaIM o‘sishi 2024-yilda 2,6% ni tashkil etishi kutilayotgan bir sharoitda [4], O‘zbekiston uchun makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va iqtisodiy o‘sish sur’atlarini saqlab qolish strategik ahamiyat kasb etadi. Bu jarayon milliy iqtisodiyotning fundamental asoslarini tushunish va uning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarini chuqur tahlil qilish orqali amalga oshiriladi. Milliy iqtisodiyotning dinamikasi va uning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari har qanday davlatning taraqqiyotida markaziy o‘rin tutadi. Bugungi globallashuv sharoitida, tashqi shoklarga qarshi immunitetni shakllantirish, ichki resurslardan samarali foydalanish va aholi turmush farovonligini oshirish vazifalari dolzarbdir. Biroq, inflyatsion bosimlarni jilovlash, yuqori iqtisodiy o‘sish sur’atlarini barqaror saqlash, ishsizlikni kamaytirish va investitsiyaviy jozibadorlikni oshirish bo‘yicha hal etilmagan qator muammolar mavjud. Ayniqsa, hududlar kesimida iqtisodiy rivojlanish darajasidagi nomutanosibliklar, qishloq xo‘jaligida samaradorlikni oshirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish masalalari chuqur tahlilni talab qiladi. Ushbu masalalarni hal etish uchun milliy iqtisodiyotning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarini muntazam tahlil qilish, ularning o‘zaro bog‘liqliklarini o‘rganish va ularni takomillashtirish bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish muhimdir. Makroiqtisodiyot fanining asoslari klassik iqtisodiy nazariyotchilar, jumladan, Adam Smit [5], David Rikardo [6] tomonidan yaratilgan bo‘lib, ular bozor mexanizmlarining o‘z-o‘zini tartibga solish qobiliyatiga ishonganlar. XX asrning Buyuk Depressiyasi davrida Jon Meynard Keyns [7] o‘zining "Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida davlat aralashuvining zarurligini asoslab, Keynschilik maktabiga asos soldi. Milton F ...