KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-sonli "2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida"gi Farmoni [1] mamlakat iqtisodiyoti uchun barqaror o‘sishni ta’minlash, aholi farovonligini oshirish hamda xalqaro iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish kabi ustuvor vazifalarni belgilab bergan. O‘zbekiston iqtisodiyotining 2023-yildagi o‘sish sur’ati 6.0% ni tashkil etdi [2], bu esa keyingi yillarda ham yuqori dinamikani saqlab qolish zaruratini ko‘rsatadi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, globallashuv sharoitida har bir milliy iqtisodiyot o‘zining raqobatbardoshligini ta’minlash uchun makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni doimiy tahlil qilib borishi zarur, chunki global yalpi ichki mahsulot (YaIM) 2023-yilda taxminan 105 trillion AQSh dollarini tashkil etgan [3]. Shu nuqtai nazardan, milliy iqtisodiyotning tizimli tahlili va uning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarini chuqur o‘rganish, barqaror iqtisodiy rivojlanish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Bugungi kunda milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta’minlashda makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni to‘g‘ri baholash, ularning dinamikasini tahlil qilish va prognoz qilish juda muhim. Inflyatsiya darajasini barqarorlashtirish, ishsizlikni kamaytirish va to‘lov balansini muvozanatda saqlash dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Masalan, O‘zbekistonda 2023-yilda yillik inflyatsiya darajasi 9.2% ni tashkil etgan bo‘lsa [2], bu ko‘rsatkichni xalqaro standartlarga yaqinlashtirish va aholining real daromadlarini himoya qilish muhim vazifadir. Shuningdek, ishsizlik darajasi 2023-yilda 8.1% ga tushgan bo‘lsada [2], yoshlar va ayollar ishsizligi muammosi hali ham to‘liq hal etilmagan. Ushbu kurs ishi milliy iqtisodiyotning samaradorligini oshirish, makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va kelajakdagi iqtisodiy siyosat uchun asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan bo‘lib, mavjud muammolarni chuqur tahlil qilish orqali ularga yechim topishga intiladi. Milliy iqtisodiyot va uning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari global miqyosda ko‘plab taniqli olimlar tomonidan o‘rganilgan. Jon Meynard Keyns (John Maynard Keynes) o‘zining "Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida [4] davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi orqali talabni boshqarish va ishsizlikni kamaytirish muhimligini ta’kidlab, Keynschilik nazariyasining asosini yaratdi. Milton Fridme ...