KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish borasida olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlar doirasida moliyaviy boshqaruv tizimini takomillashtirish ustuvor ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6,0% ga o‘sdi [1], bu so‘nggi yillardagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biridir. Ushbu o‘sish sur’atlarini saqlab qolish va yanada yuqori darajalarga ko‘tarish uchun davlat emission banki, davlat budjeti va korporativ moliyaviy boshqaruv tizimlarida ilg‘or xorijiy tajribani, ayniqsa raqamli va sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etish orqali samaradorlikni oshirish zarurati tug‘ilmoqda. Global miqyosda moliyaviy texnologiyalar (fintech) bozorining hajmi 2023-yilda 200 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 1 trillion AQSH dollaridan oshishi prognoz qilinmoqda [2], bu esa ushbu texnologiyalarning moliyaviy tizimlardagi o‘rnini yaqqol ko‘rsatadi. O‘zbekistonda raqamli bank xizmatlari foydalanuvchilari soni 2023-yilda 25 milliondan oshdi [3], bu esa raqamli transformatsiyaning jadal sur’atda davom etayotganini va bu borada yangi yechimlarga bo‘lgan ehtiyojni ta’kidlaydi. Bugungi kunda O‘zbekistonda moliyaviy boshqaruvda raqamli va sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish bo‘yicha sezilarli yutuqlarga erishilgan bo‘lsa-da, bu yo‘nalishda hal etilmagan qator muammolar mavjud. Xususan, davlat emission banki tizimida risklarni baholash va prognozlashda SI asosidagi modellar yetarli darajada joriy etilmaganligi, davlat budjeti mablag‘larini taqsimlash va nazorat qilishda avtomatlashtirilgan tizimlarning integratsiyasi pastligi, shuningdek, korporativ sektorda moliyaviy resurslarni boshqarishda innovatsion yechimlardan foydalanish darajasining bir xil emasligi kuzatilmoqda. Ushbu muammolar moliyaviy operatsiyalar samaradorligini pasaytirib, xatarlarni oshirishi va iqtisodiy rivojlanishga to‘siq bo‘lishi mumkin. Ilg‘or xorijiy mamlakatlar tajribasini, xususan, Singapur, Janubiy Koreya va Buyuk Britaniya kabi davlatlarning moliyaviy innovatsiyalarni joriy etishdagi yutuqlarini chuqur o‘rganish va ularni O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish moliyaviy boshqaruv tizimining barcha bo‘g‘inlarida samaradorlikni oshirishga xizmat qiladi. Moliyaviy boshqaruv masalalari jahon miqyosida ...