KURS ISHI

KIRISH 2023-yil yakunlari bo'yicha global sug'urta bozori hajmi taxminan 6,3 trillion AQSH dollarini tashkil etdi, bu oldingi yilga nisbatan 7,1% o'sishni ko'rsatmoqda va prognozlarga ko'ra 2030-yilga borib 10 trillion dollarga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish tendensiyasi xatarlarni boshqarishga bo'lgan ehtiyojning ortib borayotganligidan dalolat beradi, ayniqsa iqlim o'zgarishi, kiber xatarlar va pandemiya kabi global tahdidlar sharoitida sug'urta xizmatlariga talab kuchaymoqda. O'zbekistonda esa, Sug'urta bozorini rivojlantirish agentligi ma'lumotlariga ko'ra, sug'urta mukofotlarining umumiy hajmi 2023-yilda 7,3 trillion so'mga yetdi, bu 2022-yilga nisbatan 28,5% o'sishni tashkil etadi [2]. Shu bilan birga, sug'urta penetratsiyasi darajasi (sug'urta mukofotlarining YaIMga nisbati) 2023-yilda atigi 0,7% ni tashkil etdi, bu rivojlangan mamlakatlardagi o'rtacha 7-9% ko'rsatkichdan ancha past [3]. Ushbu raqamlar mamlakat sug'urta bozorining ulkan o'sish salohiyatini va hali to'liq o'rganilmagan imkoniyatlarini ko'rsatib turadi. Ayniqsa, aholining moliyaviy savodxonligini oshirish va innovatsion sug'urta mahsulotlarini joriy etish orqali bu ko'rsatkichlarni oshirish zarurati yaqqol namoyon bo'lmoqda. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida ro'y berayotgan tezkor o'zgarishlar, globalizatsiya jarayonlari, raqamli transformatsiya va yangi turdagi xatarlarning paydo bo'lishi sug'urta faoliyatining mohiyatini va rivojlanish xususiyatlarini chuqur o'rganishni dolzarb vazifaga aylantirmoqda. O'zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko'lamli iqtisodiy islohotlar, bozor munosabatlarini erkinlashtirish va investitsion muhitni yaxshilash jarayonlari sug'urta sektorining barqaror rivojlanishini ta'minlashni taqozo etadi. Biroq, sug'urta madaniyatining pastligi, aholining moliyaviy savodxonligi darajasining yetarli emasligi, zamonaviy anderrayting usullaridan to'liq foydalana olmaslik va axborot texnologiyalarini joriy etishdagi qiyinchiliklar kabi muammolar hanuzgacha mavjud. Sug'urta xizmatlariga bo'lgan talabni oshirish, sug'urta kompaniyalari faoliyatining shaffofligini ta'minlash, Anderrayting jarayonini optimallashtirish va Insurektex texnologiyalarini samarali qo'llash orqali bozorning barqaror o'sishiga erishish mazkur tadqiqotning asosiy zaruratini belgilaydi. Shu nuqtai nazardan, sug'urta faoliyatining nazariy asoslarini tahlil qilish, xalqaro tajribani o'rganish v ...