KURS ISHI

KIRISH Mavzuning dolzarbligi va zarurati 2023-yilda dunyo bo‘yicha kichik va o‘rta biznes (KOB) sektori YaIMning 50 foizdan ortig‘ini tashkil etdi va 1,5 milliarddan ortiq ish o‘rinlarini ta’minladi [1]. Jahon bankining hisob-kitoblariga ko‘ra, rivojlanayotgan mamlakatlarda KOB sub’ektlari iqtisodiy o‘sishning asosiy drayverlaridan biriga aylangan. O‘zbekiston Respublikasida ham kichik biznesning iqtisodiyotdagi ulushi yil sayin ortib bormoqda. Davlat statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil yakuniga qadar kichik biznes sub’ektlari soni 250 mingdan oshdi, bu esa mamlakatdagi jami tadbirkorlik sub’ektlarining 95 foizdan ortig‘ini tashkil etadi [2]. Ushbu sektor yaratgan yalpi qo‘shilgan qiymat esa YaIMning 50 foizga yaqinlashgan. Biroq, global miqyosdagi muvaffaqiyatlarga qaramasdan, O‘zbekistonda kichik biznes sub’ektlarining rivojlanishi va barqaror faoliyat yuritishi uchun zarur bo‘lgan mexanizmlarni yanada takomillashtirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Ayniqsa, moliyaviy resurslarga erishishdagi qiyinchiliklar, innovatsiyalarni joriy etishdagi cheklovlar va raqobatbardoshlikni oshirishdagi nomutanosibliklar kichik biznesning to‘liq salohiyatini ishga solishiga to‘sqinlik qilmoqda. Ushbu muammolar iqtisodiyotning umumiy rivojlanish sur’atlariga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi Kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini o‘rganish sohasida xalqaro miqyosda ko‘plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, A. Shumpeter (1934) innovatsiyalar orqali tadbirkorlikning iqtisodiy o‘sishdagi rolini tadqiq etgan bo‘lsa, D. Karlton va J. Pereyra-Reyna (2008) kichik biznesning klasterlarga birlashishi va iqtisodiy samaradorlikka erishishidagi ahamiyatini ko‘rsatib o‘tganlar. E. Tomasetti (2015) kichik biznes sub’ektlari uchun davlat tomonidan taqdim etiladigan moliyaviy va nomoliyaviy yordamning tizimli tahlilini olib borgan va samarali qo‘llab-quvvatlash modellarini taklif qilgan. Shuningdek, M. Porter (1998) raqobat strategiyalari doirasida kichik biznesning bozor segmentlariga e’tibor qaratish orqali o‘ziga xos o‘rin egallashini ta’kidlagan. Bu tadqiqotlar kichik biznesni rivojlantirishning nazariy asoslarini yaratishda muhim rol o‘ynagan. O‘zbekistonda esa, ushbu mavzu bo‘yicha tadqiqotlar nisbatan yangi bo‘lib, R. Azimova (2020) kichik biznesni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-me ...