KURS ISHI

KIRISH Dunyo bo‘ylab texnologik taraqqiyotning jadallashuvi, ayniqsa raqamli texnologiyalarning inson hayotining barcha jabhalariga chuqur kirib borishi bilan, monitor ekranlari bilan o‘zaro aloqa vaqti keskin oshib bormoqda. Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda dunyo aholisining qariyb 45% dan ortig‘i kuniga 6 soatdan ko‘proq vaqtini raqamli qurilmalar ekranlari oldida o‘tkazgan [1]. Bu tendensiya ko‘rish organlariga tushadigan yuklamani sezilarli darajada oshirib, ko‘z toliqishi (astenopiya) va Computer Vision Syndrome (CVS) kabi muammolarning keng tarqalishiga olib kelmoqda. O‘zbekistonda ham xuddi shunday holat kuzatilmoqda; O‘zR Axborot Texnologiyalari va Kommunikatsiyalarini Rivojlantirish Vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil holatiga ko‘ra, internet foydalanuvchilarining 70% dan ortig‘i mobil qurilmalar va shaxsiy kompyuterlar orqali kuniga kamida 4-5 soat vaqt sarflashadi [2]. Bu ko‘rsatkichlar ish unumdorligiga, ta’lim samaradorligiga va umumiy hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda, chunki ko‘z toliqishi diqqatni jamlash qobiliyatini pasaytiradi, bosh og‘rig‘ini keltirib chiqaradi va hatto uzoq muddatli ko‘rish buzilishlariga olib kelishi mumkin [3]. Mavjud vaziyatda monitor va ko‘rish a’zolari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni ergonomik nuqtai nazardan chuqur o‘rganish va ko‘z toliqishini kamaytirish usullarini ishlab chiqish tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Texnologik rivojlanishning shiddatli sur’atlari yangi turdagi displeylar va ulardan foydalanish metodlarining paydo bo‘lishiga olib kelayotgan bir sharoitda, ergonomika tamoyillarini joriy etish orqali inson salomatligini himoya qilish va mehnat samaradorligini oshirish zarurati tug‘ilmoqda. Bugungi kunda, ish joylarida va uy sharoitida raqamli qurilmalardan foydalanish odatiy holga aylangan bir paytda, ko‘z sog‘lig‘ini saqlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar va yechimlar joriy etishga bo‘lgan ehtiyoj yuqori. Shu bois, ushbu kurs ishi doirasida, monitor ergonomikasi va ko‘z toliqishini kamaytirish bo‘yicha nazariy bilimlar va amaliy yechimlarni kompleks tahlil qilish, hamda O‘zbekiston kontekstiga mos keladigan tavsiyalar ishlab chiqish muhimdir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda juda keng bo‘lib, ko‘plab olimlar bu borada qimmatli tadqiqotlar olib borganlar. Misol uchun, **James Sheedy (2003)** CVS tushunchasini ilmiy asoslab berd ...