KURS ISHI

KIRISH Motivatsiya va ijtimoiy identifikatsiya nazariyalari bugungi kunda pedagogik psixologiya fanining eng dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi, chunki mazkur tushunchalar ta'lim samaradorligini oshirish, o'quvchilarning shaxsiy rivojlanishini ta'minlash va ularni jamiyatga faol integratsiyalashuviga bevosita ta'sir ko'rsatadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta'lim sohasiga berayotgan alohida e'tibori, xususan, maktabgacha, umumiy o'rta va oliy ta'lim muassasalarida motivatsiyani oshirish, yoshlarning o'ziga xos ijtimoiy identifikatsiyasini shakllantirish bo'yicha belgilagan ustuvor vazifalari ushbu mavzuning amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. O'zbekistonda yoshlarning ta'limga bo'lgan motivatsiyasini oshirish bo'yicha keng ko'lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Misol uchun, so'nggi besh yilda oliy ta'limga qamrov 2016-yildagi 9% dan 2023-yilda 42% ga oshganligi [1] va O'zbekistonning "PISA-2025" xalqaro tadqiqotlarida ishtirok etishi [2] ta'lim sifatini oshirishga va o'quvchilar motivatsiyasini kuchaytirishga qaratilgan harakatlar natijasidir. Shu bilan birga, 2023-yilgi xalqaro tadqiqotlar natijalariga ko'ra, O'zbekistondagi maktab o'quvchilarining 30% ga yaqini o'qishga bo'lgan motivatsiyasi pastligini ko'rsatgan [3], bu esa mavzuni chuqur o'rganish zaruratini anglatadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, globallashuv jarayonida yoshlarning milliy va ijtimoiy identifikatsiyasini saqlab qolish, ularda sog'lom motivatsiyani shakllantirish, o'z salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishga yordam berish masalalari muhim ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy ta'lim tizimida o'quvchilarni shaxsiy va kasbiy rivojlanishga undovchi ichki va tashqi motivatsiyaning uyg'unligini ta'minlash, ularning ijtimoiy guruhlarga mansublik hissini kuchaytirish, qadriyatlarni singdirish orqali jamiyatga faol a'zo sifatida shakllantirish dolzarb vazifalardan sanaladi. Jumladan, "O'zbekiston – 2030" strategiyasida belgilanganidek, inson kapitalini rivojlantirish, yoshlarni zamonaviy bilimlarga ega bo'lishga undash va ularda milliy g'urur hissini shakllantirishga alohida e'tibor qaratilmoqda [4]. Biroq, hozirgi kunda ta'lim jarayonida motivatsiyani samarali boshqarish va ijtimoiy identifikatsiya mexanizmlarini to'liq o'rganish hamda amaliyotga tatbiq etishda bir qator muammolar mavjud. Xususan, o'qituvchilarning motivatsiyani shakllantirish bo'yicha bilim v ...