KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tizimini raqamlashtirish va uning samaradorligini oshirish borasidagi islohotlar motivatsiya va ijtimoiy identifikatsiya nazariyalariga ehtiyojni oshirmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yildagi “Xalq taʼlimi tizimini rivojlantirish boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmonida ta’lim sifatini oshirish va o‘qituvchilarning motivatsiyasini kuchaytirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan [1]. Jumladan, umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘qituvchilarning ishga bo‘lgan motivatsiyasini aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan so‘rovnomalarga ko‘ra, o‘qituvchilarning 45% dan ortig‘i moddiy rag‘batlantirishni asosiy motivatsiya omili deb hisoblagan bo‘lsa, 30% i kasbiy rivojlanish imkoniyatlarini muhim deb bilgan [2]. Pedagog kadrlarning kasbiy motivatsiyasi darajasi ta’lim jarayonining sifati va o‘quvchilarning akademik ko‘rsatkichlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Jahon miqyosida pedagogik psixologiya sohasidagi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, samarali motivatsion tizimlar o‘qituvchilarning kasbga sodiqligini 20-25% ga oshirishi mumkin [3]. Bu esa o‘z navbatida o‘quvchilarning o‘zlashtirishini 15% gacha yaxshilashga xizmat qiladi [4]. Mazkur mavzu hozirgi kunda ayniqsa dolzarb bo‘lib qolmoqda, chunki O‘zbekistonda ta’lim tizimiga kiritilayotgan innovatsiyalar va yangi metodikalar o‘qituvchi va o‘quvchilarning adaptatsiya jarayonlarida motivatsion mexanizmlarni chuqur o‘rganishni taqozo etadi. Ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishiga ko‘maklashish va ularning ijtimoiy kompetentligini shakllantirishda motivatsiya va ijtimoiy identifikatsiya nazariyalarining amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha tizimli tadqiqotlar va yechimlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. O‘qituvchilarning kasbiy faoliyatidagi cheklanishlar, shaxsiy rivojlanish uchun yetarli imkoniyatlarning yo‘qligi va ijtimoiy guruhga mansublik hissini shakllantirishdagi muammolar pedagogik samaradorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda [5]. Shu bois, pedagogik psixologiya sohasida ushbu nazariyalarni chuqur o‘rganish, ularning O‘zbekiston ta’lim tizimiga tatbiq etish imkoniyatlarini aniqlash va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning muhim vazifalaridan hisoblanadi. Motivatsiya va ijtimoiy identifikatsiya nazariyalarining o‘rganilganlik darajasini tahlil qiladigan bo‘lsak, jahon ilmiy adabiyotlarida bu sohada ko‘plab fu ...