KURS ISHI

KIRISH Mulkiy javobgarlikni sug'urtalash bugungi kunda jahon iqtisodiyotining ajralmas qismi hisoblanib, uning global bozori 2023-yilda 950 milliard AQSh dollaridan oshib ketdi va yillik o'rtacha 5.8% o'sish prognoz qilinmoqda [1]. Bu ko'rsatkich, sug'urta industriyasining umumiy hajmi ichida salmoqli ulushga ega ekanligini anglatadi. O'zbekistonda ham sug'urta sohasi jadal rivojlanib bormoqda; 2023-yilda mamlakat sug'urta bozorining umumiy hajmi 8.2 trillion so'mni tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 22.5% o'sishni ko'rsatdi [2]. Xususan, mulkiy javobgarlikni sug'urtalash segmenti oxirgi besh yilda o'rtacha 18% yillik o'sish sur'ati bilan rivojlanib, umumiy sug'urta mukofotlarining taxminan 10-12% ini tashkil etmoqda [3]. Bu dinamika, iqtisodiy faoliyatning kengayishi, tadbirkorlik subyektlari sonining ortishi va aholining huquqiy savodxonligi oshishi bilan bevosita bog'liqdir. Mulkiy javobgarlikni sug'urtalash mexanizmlari iqtisodiy subyektlarning barqarorligini ta'minlashda, kutilmagan zararlardan himoyalanishda va biznes-risklarini boshqarishda muhim rol o'ynaydi. Ayniqsa, qurilish, transport, ishlab chiqarish kabi yuqori xatarli sohalarda ushbu turdagi sug'urtaning ahamiyati ortib bormoqda, chunki bu sohalardagi har qanday ko'ngilsiz hodisa millionlab so'mlik zararlarga olib kelishi mumkin [4]. Bugungi kunda, texnologik taraqqiyot va ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning murakkablashuvi fonida mulkiy javobgarlikni sug'urtalashning fuqarolik-huquqiy masalalari yanada dolzarb tus olmoqda. Global iqtisodiyotda COVID-19 pandemiyasi, tabiiy ofatlar va texnogen avariyalar kabi kutilmagan hodisalar sug'urta bozoriga yangi chaqiriqlarni qo'ydi, bu esa risklarni baholash va sug'urta mahsulotlarini takomillashtirish zaruriyatini kuchaytirdi [5]. O'zbekiston sharoitida mulkiy javobgarlikni sug'urtalash bo'yicha huquqiy bazani takomillashtirish, sug'urta shartnomalarining shaffofligini oshirish, sug'urta hodisalarini tezkor va adolatli hal qilish mexanizmlarini joriy etish muhim muammolardan hisoblanadi. Shuningdek, aholi va tadbirkorlik subyektlari o'rtasida sug'urta madaniyatini shakllantirish, sug'urta mahsulotlarining diversifikatsiyasini ta'minlash ham dolzarb vazifalar sirasiga kiradi. Ko'plab korxonalar, ayniqsa kichik va o'rta biznes subyektlari, o'z faoliyatlaridagi potentsial risklar va ularni sug'urta qilish imkoniyatlari haqida yetarli ma'lumotga ega e ...