KURS ISHI

KIRISH Mustaqillik yillarida tarixiy merosni saqlash va tadqiq qilish siyosati mamlakatimizning o‘ziga xosligi, madaniy boyliklari va kelajak avlodlar uchun qadriyatlar zanjirini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda madaniy meros ob’ektlariga qiziqish va ularga e’tibor sezilarli darajada oshgan. Madaniy meros agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda respublikadagi madaniy meros ob’ektlarini restavratsiya qilish va konservatsiya qilish uchun 250 milliard so‘mdan ortiq mablag‘ ajratilgan [1]. Bu 2018-yilga nisbatan 2,5 barobar ko‘pdir [1]. Shuningdek, 2022-yilda UNESCO ro‘yxatiga O‘zbekistonga oid yana ikkita nomoddiy madaniy meros namunasi kiritilgan bo‘lib, bu mamlakatimizning jahon madaniy xaritasidagi o‘rnini yanada mustahkamlagan [2]. Turizm sohasining jadal rivojlanishi ham tarixiy ob’ektlarning ahamiyatini oshirib, 2023-yilda 7 milliondan ortiq xorijiy turist mamlakatimizga tashrif buyurgan [3], ularning aksariyati tarixiy obidalarni ziyorat qilishni maqsad qilgan. Ushbu o‘sish ko‘rsatkichlari tarixiy merosni saqlash va tadqiq qilish siyosatining nafaqat madaniy, balki iqtisodiy jihatdan ham dolzarb ekanligini ko‘rsatadi. Bugungi globallashuv sharoitida har bir xalq o‘zining o‘ziga xosligini, madaniy identiteti va tarixiy xotirasini saqlab qolishga intiladi. O‘zbekiston ham bu borada faol siyosat yuritmoqda, ammo tarixiy meros ob’ektlarini saqlash, ularni ilmiy tadqiq etish va xalqaro standartlarga mos ravishda boshqarishda bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Jumladan, ba’zi ob’ektlarning raqamlashtirilmaganligi, mutaxassis kadrlarning yetishmasligi, zamonaviy konservatsiya texnologiyalaridan to‘liq foydalanilmayotganligi, shuningdek, tarixiy manbalarni o‘rganish va ularni ilmiy muomalaga kiritish mexanizmlarida ba’zi bo‘shliqlar kuzatilmoqda. Ushbu kurs ishi aynan shu kabi muammolarni tahlil qilish va ularga yechim topishga qaratilgan bo‘lib, mustaqillik yillarida O‘zbekistonda tarixiy merosni saqlash va tadqiq qilish siyosatining nazariy va amaliy jihatlarini kompleks o‘rganishni maqsad qiladi. Tarixiy merosni saqlash va tadqiq qilish masalalari jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Masalan, J.Rifkin (2014) o‘z tadqiqotlarida madaniy merosning "global uyg‘unlik" va "umumiy xotira"ni shakllantirishdagi rolini yoritib bergan [4]. P.Nora (1989) esa "xotira joylari" (lieux de mémoi ...