KURS ISHI

KIRISH Oila jamiyatning asosiy bo‘g‘ini bo‘lib, uning barqarorligi va har bir a’zosining farovonligi bevosita oiladagi muhitga bog‘liq. Biroq, zamonaviy jamiyatda turli sabablarga ko‘ra oila institutining to‘liqsizligi muammosi tobora dolzarb tus olmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda qayd etilgan nikoh ajralishlarining umumiy soni 49,6 mingdan oshgan bo‘lib [1], bu ko‘rsatkich oldingi yillarga nisbatan o‘sish tendensiyasiga ega. Shuningdek, 2022-yilda respublikadagi jami oilalarning qariyb 15%i noto‘liq oilalar hissasiga to‘g‘ri kelgan [2]. Bu statistika millionlab bolalarning to‘liqsiz oilalarda tarbiyalanishiga sabab bo‘layotganligini ko‘rsatadi. Ota-ona yoki ulardan birining jismoniy yo‘qligi, ajralish, vafot etish yoki uzoq muddatga chet elga ishlashga ketish kabi holatlar bolaning psixologik rivojlanishiga chuqur ta’sir ko‘rsatib, ularning shaxsiyat shakllanishida muayyan qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Bunday sharoitda voyaga yetayotgan bolalar ko‘pincha hissiy yetishmovchilik, ijtimoiy moslashuvchanlikdagi muammolar, o‘ziga ishonchsizlik, shuningdek, xulq-atvordagi turli og‘ishlar bilan duch kelishlari mumkin. Mazkur holat nafaqat oila a’zolari, balki jamiyatning umumiy farovonligi uchun ham muhim psixologik va ijtimoiy muammolarni keltirib chiqaradi, chunki noto‘liq oilalarda tarbiyalangan bolalar kelajakda turli ijtimoiy-psixologik muammolar bilan to‘qnashish ehtimoli yuqoridir [3]. Mavjud tadqiqotlar va amaliyot shuni ko‘rsatmoqdaki, noto‘liq oilalarda bola tarbiyasi masalasiga yetarlicha e’tibor qaratilmasligi, uning psixologik oqibatlarini chuqur tahlil qilmaslik kelajakda jiddiy ijtimoiy muammolarga olib kelishi mumkin. Masalan, bunday bolalar orasida depressiya, xavotir, agressiv xulq-atvor va o‘qishdagi qiyinchiliklar darajasi to‘liq oilalarda tarbiyalangan tengdoshlariga nisbatan o‘rtacha 20-30% yuqoridir [5]. Noto‘liq oilada tarbiyalangan bolalarning psixologik salomatligini ta’minlash, ularga ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlash tizimini yaratish bugungi kunda jamiyatimiz uchun ustuvor vazifalardan biridir. Bu esa mavjud muammolarni ilmiy asosda chuqur o‘rganish, uning yechimlarini topish va amaliyotga joriy etishni talab etadi. Ayniqsa, global miqyosda oila institutining transformatsiyasi va an’anaviy qadriyatlarning o‘zgarishi fonida bu mavzu yanada dolzarblashmoqda. Kurs ishida a ...