KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda adliya tizimining shaffofligi va samaradorligini ta'minlash yo'lida olib borilayotgan islohotlarga qaramay, odil sudlovga qarshi jinoyatlar muammosi hanuz dolzarbligini yo'qotmagan. Masalan, O'zbekiston Respublikasi Oliy sudining 2023-yilgi statistik ma'lumotlariga ko'ra, korrupsiya, mansab vakolatini suiiste'mol qilish, sud jarayonlariga aralashish va yolg'on guvohlik berish kabi jinoyatlar bo'yicha sudga oshirilgan ishlar soni 2022-yilga nisbatan 12% ga oshgan [1]. Shuningdek, Bosh prokuratura huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti tomonidan 2023-yilda aniqlangan korrupsiyaviy jinoyatlarning umumiy iqtisodiy zarari 2 trillion so'mdan oshib, bu ko'rsatkich 2021-yilga nisbatan 28% ga yuqoridir [2]. Transparency International tashkilotining 2023-yildagi Korrupsiyani qabul qilish indeksi (CPI) bo'yicha O'zbekiston 180 davlat orasida 121-o'rinni egalladi, bu esa sud-huquq sohasida hali ham sezilarli muammolar mavjudligini ko'rsatadi [3]. Bu raqamlar nafaqat fuqarolarning sud hokimiyatiga bo'lgan ishonchiga putur yetkazadi, balki mamlakatning investitsion jozibadorligi va umumiy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ham salbiy ta'sir ko'rsatadi [4]. Mazkur mavzuning dolzarbligi sud mustaqilligi va huquq ustuvorligi prinsiplarini ta'minlash, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini kafolatlash zarurati bilan belgilanadi. Odil sudlovga qarshi jinoyatlar jamiyatda huquqiy nihilistik kayfiyatni kuchaytirib, adolat tuyg'usining yo'qolishiga sabab bo'ladi. Ular davlat va jamiyat o'rtasidagi ijtimoiy shartnomani buzib, qonun oldida barcha tengligi prinsipini shubha ostiga qo'yadi. Shu bois, ushbu turdagi jinoyatlarning mohiyatini chuqur tahlil qilish, ularning kelib chiqish sabablari va oqibatlarini aniqlash, shuningdek, ularga qarshi kurashishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish zamonaviy jinoyat huquqi fanining asosiy vazifalaridan biridir [5]. Hozirgi kunda bu boradagi amaliyot va qonunchilikda bir qator bo'shliqlar mavjud bo'lib, ular jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini pasaytirmoqda, shu bois ushbu kurs ishi ushbu muammolarni hal etishga xizmat qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy darajada muhim tadqiqotlar obyekti bo'lib kelgan. Jahon miqyosida jinoyat huquqi sohasidagi ko'plab olimlar odil sudlovga qarshi jinoyatlar muammosini tahlil qilganlar. Masalan, Jeremy B ...