KURS ISHI

KIRISH Oliy taʼlim muassasalarida auditoriyalarning akustik va yoritish sharoitlari kurs ishi KIRISH qismi. XXI asr global taʼlim tizimining rivojlanishi bilan oliy taʼlim muassasalarining moddiy-texnik bazasi, xususan, auditoriyalardagi oʻquv muhitining sifati bevosita taʼlim samaradorligi va talabalar farovonligiga taʼsir etuvchi asosiy omillardan biri boʻlib qolmoqda. Oʻzbekistonda 2023-yilda 2022-yilga nisbatan oliy taʼlimga qamrov darajasi 9% ga oshib, 42% dan 51% ga yetdi [1], bu taʼlim infratuzilmasiga boʻlgan talabning sezilarli darajada ortganini koʻrsatadi. Jahon miqyosida oʻquv binolarida aqlli yoritish tizimlari bozorining hajmi 2023-yilda 4.2 milliard dollarni tashkil etgan boʻlib, 2030-yilga qadar yillik oʻrtacha 18% oʻsish prognoz qilinmoqda [2]. Akustik materiallar bozori esa 2022-yilda 13.5 milliard dollarga yetgan holda, 2028-yilga kelib 19.8 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [3]. Ushbu raqamlar taʼlim muhitini zamonaviy texnologiyalar yordamida optimallashtirishga global va milliy miqyosda qaratilayotgan eʼtiborning yaqqol dalilidir. Auditoriyalarning akustik va yoritish sharoitlari nafaqat talabalarning oʻzlashtirishiga, balki oʻqituvchilarning pedagogik faoliyatiga ham bevosita taʼsir koʻrsatadi. Notoʻgʻri akustik muhit Reverberation Time (RT60) koʻrsatkichining yuqoriligi sababli nutq tushunarliligini pasaytiradi (Speech Transmission Index (STI) pasayishi), bu maʼlumotni qabul qilishda qiyinchiliklarga olib keladi [4]. Yomon yoritish esa koʻz charchoqlarini, bosh ogʻriqlarini keltirib chiqarishi, konsentratsiyani pasaytirishi va uzoq muddatda koʻz nurining buzilishiga olib kelishi mumkin [5]. Hozirgi kunda Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalarining aksariyatida auditoriyalarning akustik va yoritish sharoitlari xalqaro standartlarga toʻliq javob bermaydi. Bu muammolar talabalar va professor-oʻqituvchilarning sogʻligʻiga salbiy taʼsir koʻrsatibgina qolmay, taʼlim sifatini pasaytirishga ham olib keladi. Shu sababli, ushbu muammolarni har tomonlama oʻrganish va ularni hal qilishga qaratilgan aniq takliflar ishlab chiqish dolzarb ilmiy va amaliy vazifadir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda bir qancha olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Xalqaro olimlardan P. Everest (Everest, F. A., 2001) oʻzining "Master Handbook of Acoustics" asarida akustik tamoyillarni, tovush tarqalishi va soʻrilish mexanizmlarini, shuningd ...