KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan sa'y-harakatlar natijasida axborot texnologiyalari sohasi barqaror o'sish sur'atlarini namoyish etmoqda. Masalan, O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda axborot va aloqa xizmatlari hajmi 2022-yilga nisbatan 28,1% ga oshib, 35,4 trillion so'mni tashkil etdi [1]. Jumladan, dasturiy mahsulotlar ishlab chiqarish segmenti ham dinamik rivojlanib, umumiy IT eksport hajmi 2023-yilda 340 million dollarga yetdi [2]. Shu bilan birga, butun dunyo bo'ylab kutubxona boshqaruv tizimlari bozori 2023-yilda 3,2 milliard dollarga baholanib, 2028-yilga borib yillik o'rtacha 7,8% o'sish bilan 4,7 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Ushbu raqamlar, axborotni samarali boshqarishga bo'lgan talabning global va mahalliy miqyosda kuchayib borayotganini yaqqol ko'rsatib, zamonaviy dasturiy yechimlarga, xususan, ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash (OOP) tamoyillariga asoslangan tizimlarga bo'lgan ehtiyojni ta'kidlaydi. Bugungi kunda kutubxonalar nafaqat kitob saqlovchi maskanlar, balki axborot almashinuvi va bilim manbai sifatida tobora murakkablashib borayotgan ekotizimlarga aylanmoqda. An'anaviy usullarda kitoblarni kataloglash, foydalanuvchilarni ro'yxatga olish, adabiyotlarni berish va qaytarish jarayonlari xatolarga moyil bo'lib, katta vaqt va resurs talab qiladi. Bu esa kutubxona xizmatlari samaradorligini pasaytiradi va foydalanuvchilarning axborotga kirishini cheklaydi. Ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash asosida kutubxona boshqaruv tizimini ishlab chiqish, mavjud muammolarni hal etish bilan birga, modulli, moslashuvchan va oson kengaytiriladigan tizim yaratish imkonini beradi. Bu texnologiya tizimning murakkabligini kamaytiradi, unga yangi funksionalliklarni qo'shishni soddalashtiradi va kelajakdagi o'zgarishlarga tez moslashishni ta'minlaydi, bu esa zamonaviy kutubxonalar uchun muhim ahamiyatga ega. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha yuqori bo'lib, ko'plab tadqiqotchilar OOP tamoyillarini turli sohalarda qo'llashni o'rganganlar. Masalan, G. Booch (1994) o'zining "Object-Oriented Analysis and Design with Applications" asarida OOP metodologiyasining asosiy tushunchalari, ya'ni inkapsulyatsiya, merosxo'rlik va polimorfizmni chuqur tahlil qilib, dasturiy ta'minotni loyihalashdagi ahamiyatini ko'rsatib bergan [5]. I. Jacobson, G. Booch ...