KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda taʼlim sohasiga yoʻnaltirilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda yalpi ichki mahsulotning taxminan 6.2% ini tashkil etdi, bu esa soʻnggi besh yilda oʻrtacha 1.5 baravar oʻsishni koʻrsatmoqda [1]. Davlat dasturlari doirasida oʻqituvchilarning kasbiy malakasini oshirishga yoʻnaltirilgan loyihalar umumiy taʼlim byudjetining 15% ga yaqinini qamrab oladi, bu esa 2022-yildagi 12% koʻrsatkichidan sezilarli oshish demakdir [2]. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF-134-sonli "Yangi Oʻzbekiston taraqqiyot strategiyasi" farmonida oʻqituvchi kasbining nufuzini oshirish va ularning kasbiy mahoratini doimiy rivojlantirish boʻyicha aniq vazifalar belgilangan [3]. Shuningdek, mamlakatimizda xalqaro PISA va TIMSS kabi baholash dasturlarida oʻquvchilarning natijalarini yaxshilash maqsadida oʻqituvchilarning pedagogik kompetensiyalarini mustahkamlash ustuvor yoʻnalishlardan biri sifatida eʼtirof etilmoqda [4]. Bu oʻsishlar oʻqituvchi kasbiy mahoratini oshirishda pedagogik tajribaning oʻrni haqidagi tadqiqotlarga boʻlgan ehtiyojni yanada kuchaytiradi. Hozirgi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida taʼlim sifati bevosita oʻqituvchining kasbiy mahorati va pedagogik tajribasiga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Taʼlim jarayonida innovatsion texnologiyalarni qoʻllash, shaxsiylashtirilgan yondashuvlarni joriy etish va oʻquvchilarning tanqidiy fikrlash koʻnikmalarini rivojlantirish dolzarb vazifalardan sanaladi. Biroq, koʻplab maktablarda tajribali oʻqituvchilarning bilim va koʻnikmalarini yosh kadrlarga samarali oʻtkazish mexanizmlari yetarli darajada rivojlanmagan, bu esa taʼlim sifatidagi barqarorlikni taʼminlashga toʻsiq boʻlmoqda [5]. Shuningdek, uzluksiz kasbiy rivojlanish dasturlari mavjud boʻlsada, ularning amaliy samaradorligini baholash va pedagogik tajribaning real taʼsirini aniq oʻlchash boʻyicha tizimli yondashuvlar hali ham takomillashtirishga muhtoj [6]. Bu muammolar oʻqituvchining kasbiy mahoratini oshirishda pedagogik tajribaning oʻrni masalasini nazariy va amaliy jihatdan chuqur oʻrganish zaruratini keltirib chiqaradi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi xalqaro miqyosda juda keng boʻlib, bir qator taniqli olimlar bu yoʻnalishda fundamental tadqiqotlar olib borgan. Masalan, D. A. Schön (1983) oʻzining "The Reflective Practitioner" asarida reflektive praktika tushunchasini kashf etgan va oʻqituvchining tajriba o ...