KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimiz hududining qariyb 70% dan ortig'i qurg'oqchil va yarim qurg'oqchil hududlarga to'g'ri keladi, bu mintaqaning tabiiy geografik xususiyatlarini o'rganishning dolzarbligini yaqqol ko'rsatadi [1]. Xususan, 2023-yil ma'lumotlariga ko'ra, O'rta Osiyoda cho'llanish jarayoni har yili o'rtacha 50-70 ming gektar unumdor yer maydonini yo'qotmoqda, bu esa qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishiga sezilarli salbiy ta'sir ko'rsatib, mintaqaviy oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid solmoqda [2]. So'nggi o'n yillikda mintaqada haroratning o'rtacha 1.5-2.0°C ga oshishi [3] va suv resurslari taqchilligining 25-30% ga yetishi [4] kabi ko'rsatkichlar O'rta Osiyo tabiiy ekotizimlarining barqarorligiga jiddiy xavf tug'dirmoqda. Ushbu kurs ishi O'rta Osiyo tabiatining o'ziga xos xususiyatlarini chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan bo'lib, mintaqaning ekologik barqarorligini ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa muhimdir, chunki O'rta Osiyo tabiiy muhiti global iqlim o'zgarishlari, antropogen yuklama va noto'g'ri resurslardan foydalanish natijasida jiddiy degradatsiyaga uchramoqda. Jumladan, Orol dengizi fojiasi [5] global ekologik muammolar ichida eng yiriklaridan biri bo'lib, uning oqibatlari nafaqat mintaqaviy, balki xalqaro miqyosda ham salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Dengizning qurishi natijasida yuzaga kelgan tuz va chang bo'ronlari har yili millionlab tonna zaharli moddalarni atmosferaga ko'tarib, inson salomatligi va qishloq xo'jaligiga zarar yetkazmoqda [6]. Bundan tashqari, suv resurslarining transchegaraviy taqsimoti, o'simlik va hayvonot dunyosining kamayishi, biokxilma-xillikning yo'qolishi kabi muammolar hali to'liq hal etilmagan. Mavjud ilmiy tadqiqotlar va amaliy choralar O'rta Osiyo tabiati va uning o'ziga xos xususiyatlarini kompleks tarzda o'rganish, mavjud tahdidlarni ilmiy-amaliy jihatdan asoslash va samarali yechimlar taklif qilish zaruriyatini ta'kidlaydi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan qimmatli tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, D. Rodbell (2018) And tog'larining iqlim o'zgarishlariga munosabatini o'rganib, baland tog'li ekotizimlarning sezgirligini isbotlagan [7]. J. R. Miller (2019) glo ...