KURS ISHI

KIRISH Axborot texnologiyalari (AT) fanining rivojlanishi bugungi kunda ta’lim sohasida muhim o‘rin egallab, zamonaviy jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotida hal qiluvchi rol o‘ynamoqda. Butunjahon iqtisodiy forumining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, globallashgan raqamli iqtisodiyotda AT sohasining umumiy hajmi 5,3 trillion dollarni tashkil etgan va har yili o‘rtacha 7-8% ga o‘sib bormoqda [1]. O‘zbekiston Respublikasida ham raqamli transformatsiya jarayonlari jadal kechmoqda. Xususan, 2023-yilda AT xizmatlari eksporti 300 million dollardan oshib, mamlakat yalpi ichki mahsulotining 2,5% ini tashkil etdi [2]. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida AT sohasiga ajratilgan davlat investitsiyalari hajmi 2025-yilga qadar 1,5 milliard dollarga yetkazilishi rejalashtirilgan bo‘lib, bu soha mutaxassislariga bo‘lgan talabni keskin oshirmoqda [3]. O‘rta ta’lim muassasalarida axborot texnologiyalari fanini o‘qitish mazmunini takomillashtirish orqali yosh avlodning raqamli savodxonligini va kompetensiyalarini rivojlantirish ushbu strategiyaning asosiy ustunlaridan biridir. Biroq, O‘zbekiston o‘rta ta’limida AT fanini o‘qitish jarayonida hali ham bir qator tizimli muammolar mavjud. Xususan, o‘quv dasturlari zamonaviy texnologik tendensiyalardan ortda qolishi, o‘qituvchilarning malakasi yetarli darajada emasligi (2023-yilgi tahlillarga ko‘ra, informatika o‘qituvchilarining atigi 35%i xalqaro sertifikatlarga ega [4]), moddiy-texnik bazaning yetishmasligi (maktablarning 40%ida zamonaviy kompyuter sinflari mavjud emas [5]) kabi masalalar dolzarb bo‘lib qolmoqda. Bu holat bitiruvchilarning mehnat bozoridagi raqobatbardoshligiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, ularning raqamli iqtisodiyot talablariga mos keladigan bilimlarga ega bo‘lmasligiga olib kelmoqda. Ushbu kurs ishi o‘rta ta’limda axborot texnologiyalari fani mazmunini tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni hal etish bo‘yicha samarali yechimlarni taklif etishga qaratilgan bo‘lib, bu orqali kelajakda yuqori malakali AT mutaxassislarini tayyorlash uchun mustahkam poydevor yaratishga hissa qo‘shadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan chuqur tadqiq qilingan. Xalqaro adabiyotlarda D. Tapscott (1998) “Raqamli avlod” konsepsiyasini ilgari surib, yoshlarning raqamli muhitda bilim olish xususiyatlarini o‘rganib chiqqan [6]. J. Hattie (2009) esa o‘qitis ...