KURS ISHI

KIRISH Mavzuning dolzarbligi va zarurati 2023-yilda O‘zbekiston Respublikasida madaniyat sohasiga yo‘naltirilgan davlat xarajatlari YaIMning 1,5 foizini tashkil etdi, bu esa jahon o‘rtacha ko‘rsatkichidan (taxminan 1,1 foiz) yuqori deb baholanadi [1]. Shuningdek, so‘nggi besh yilda O‘zbekistonda ijodkorlar va madaniyat arboblarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan davlat dasturlari soni 2,5 barobarga oshganligi qayd etilgan [2]. Bunday sharoitda XX asr o‘zbek adabiyotining mumtoz namoyandasi Oybek ijodini yangicha ilmiy-nazariy nuqtai nazardan tadqiq etish, uning asarlaridagi komil inson timsoli va tarixiy davr manzaralarini chuqurroq anglash bugungi kun adabiyotshunosligi va madaniyatshunosligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, Oybekning she’riy devonida aks etgan lirik kechinmalar va ijtimoiy-siyosiy kontekstning badiiy ifodasi, shuningdek, undagi gumanistik va milliy g‘oyalarning zamonaviy talqinini o‘rganish zarurati tobora ortib bormoqda. Bu tadqiqot, bir tomondan, adib ijodiga bo‘lgan qiziqishni yanada oshirishga, ikkinchi tomondan esa, o‘zbek adabiyoti boyliklarining jahon ilm fani maydoniga olib chiqilishi uchun yangi imkoniyatlar yaratishga xizmat qiladi. Oybek she’riy ijodida komil inson konsepsiyasini hamda tarixiy davr manzaralarini o‘rganish, shubhasiz, bugungi kunning dolzarb ilmiy muammolaridan biridir. Milliy adabiyotimizda “komil inson” masalasi doimo markaziy o‘rin tutib kelgan, ammo XX asrning o‘ziga xos ijtimoiy-siyosiy sharoitida Oybek kabi buyuk ijodkorlarning bu mavzuga yondashuvini chuqur tahlil qilish, ularning asarlaridagi lirik va epik yo‘nalishlarning o‘zaro uyg‘unligini ochib berish talab etiladi. Zamonaviy O‘zbekiston adabiyotshunosligida, global tendensiyalar ta’sirida, badiiy matnlarni tahlil qilishda yangi metodologik yondashuvlarga ehtiyoj sezilmoqda. Xususan, Oybekning she’riy asarlaridagi subyektiv kechinmalar va obyektiv voqelik aksini topgan tarixiy manzaralarning yaxlit tadqiqi o‘ziga xos qiyinchiliklarni tug‘diradi. Mazkur tadqiqot, bu bo‘shliqlarni to‘ldirish, Oybek ijodini nazariy-metodologik jihatdan yangicha talqin etish va uning jahon adabiyoti hamda falsafiy tafakkuri bilan bog‘liqligini ko‘rsatishga qaratilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi Xalqaro adabiyotshunoslikda komil inson konsepsiyasi va tarixiy davr manzaralarini tahlil qilishga oid tadqiqotlar keng ko‘lamlidir. Masalan, Pol Riker (1980) ...