KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda dunyo boʻylab ekologik taʼlim bozorining hajmi 4,5 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib yillik 9,8% oʻsish bilan 8,7 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu oʻsish tabiatga boʻlgan ehtiyotkor munosabatni shakllantirish, barqaror rivojlanish tamoyillarini tatbiq etish zaruratining global miqyosdagi tan olinishi bilan bogʻliq. Oʻzbekistonda esa, Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, maktabgacha taʼlim muassasalarida “Tabiat bilan tanishtirish” mashgʻulotlarining oʻquv dasturlariga integratsiya darajasi soʻnggi besh yilda 15% ga oshgan boʻlsa-da, ekologik ong darajasini oshirish boʻyicha amaliy natijalar kutilganidek emas [2]. Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yilgi hisobotiga koʻra, aholining atrof-muhitni muhofaza qilishga oid faollik koʻrsatkichi mintaqa mamlakatlari orasida oʻrtacha 67% ni tashkil etadi, bu esa rivojlangan mamlakatlardagi 85-90% koʻrsatkichlaridan sezilarli darajada pastdir [3]. Bunday statistik maʼlumotlar Oʻzbekistonda tabiat va inson munosabatlari, ekologik taʼlimga doir yondashuvlarni qayta koʻrib chiqish hamda bu borada milliy olimlarning qarashlarini chuqur oʻrganish va amaliyotga tatbiq etish zaruratini yaqqol koʻrsatadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, inson faoliyatining tabiatga taʼsiri tobora kuchayib borayotgan bir sharoitda, atrof-muhit muammolari global miqyosda eng muhim masalalardan biriga aylangan. Iqlim oʻzgarishi, biologik xilma-xillikning kamayishi, resurslarning tugab borishi kabi tahdidlar insoniyatni tabiat bilan uygʻun yashashga undamoqda. Ayniqsa, yosh avlodda ekologik madaniyatni shakllantirish va ularni tabiatga hurmat ruhida tarbiyalash bugungi kunning eng muhim vazifalaridan hisoblanadi. Bu jarayonda olimlarning qarashlari, ilmiy yutuqlari va tavsiyalari muhim manba boʻlib xizmat qiladi. Biroq, Oʻzbekiston olimlarining tabiat va inson hayotidagi oʻrni haqidagi qarashlarini tizimli ravishda oʻrganish, ularni “Tabiat bilan tanishtirish metodikasi” doirasida amaliyotga tatbiq etish boʻyicha yetarlicha tadqiqotlar oʻtkazilmagan. Mavjud adabiyotlarda koʻpincha umumiy nazariyalar bayon etiladi, ammo milliy olimlarimizning oʻziga xos yondashuvlari va ularni taʼlim jarayoniga integratsiya qilish mexanizmlari boʻyicha aniq tavsiyalar yetishmaydi. Bu esa ushbu kurs ishining amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. Tabia ...