KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda maktabgacha ta'lim muassasalarida bolalarni tabiat bilan tanishtirishga qaratilgan metodik ishlar hajmi so'nggi besh yilda 18% ga oshgan [1]. Bolalarni tabiat bilan tanishtirishga qaratilgan mashg'ulotlar sonining ortishi, shuningdek, ekologik ta'limga bo'lgan umumiy ehtiyojning kuchayishi bilan izohlanadi [2]. Shu bilan birga, 2023-yilgi xalqaro tadqiqotlar natijalariga ko'ra, maktabgacha yoshdagi bolalarning 35% dan ortig'i tabiatga chiqish imkoniyatidan muntazam foydalana olmaydi, bu esa ularning atrof-muhit haqidagi bilimlari va amaliy ko'nikmalarini cheklaydi [3]. Ushbu ko'rsatkichning mavjudligi, an'anaviy yondashuvlarning cheklovlari va bolalarning faolligini oshirishga qaratilgan yangi, samarali metodikalarni joriy etish zaruratini ko'rsatadi. Harakatli o'yinlar orqali tabiatshunoslikni o'rgatish, bolalarning kognitiv, emotsional va jismoniy rivojlanishiga kompleks ta'sir ko'rsatib, ularda tabiatga nisbatan qiziqish va mas'uliyat hissini shakllantirishda muhim rol o'ynashi mumkin [4]. Bugungi kunda texnologiyalarning jadal rivojlanishi va urbanizatsiya jarayonlarining kuchayishi bolalarning tabiat bilan bevosita aloqasini kamaytirmoqda. Bu esa ularda ekologik ongning shakllanishiga salbiy ta'sir ko'rsatib, atrof-muhitga nisbatan befarqlikni keltirib chiqarishi mumkin [5]. Mavjud o'quv dasturlarida tabiatshunoslikni o'rganishda ko'pincha nazariy bilim berishga urg'u beriladi, amaliy va faol mashg'ulotlar yetishmasligi seziladi. Harakatli o'yinlar esa, o'zining interaktiv va qiziqarli xususiyatlari tufayli, bolalarni o'quv jarayoniga faol jalb etish, ularning diqqatini jamlash va o'rganilayotgan mavzuni chuqurroq anglashga yordam beradi [6]. Shuningdek, mazkur metod bolalarning jismoniy faolligini oshirib, ularning salomatligini mustahkamlashga ham xizmat qiladi, bu esa zamonaviy pedagogikada muhim yo'nalishlardan biri hisoblanadi [7]. Shu sababli, tabiat bilan tanishtirish mashg'ulotlarida harakatli o'yinlardan foydalanishning ilmiy-amaliy asoslarini tadqiq etish va uning samaradorligini baholash muhim dolzarb vazifadir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda bir qancha olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Masalan, Jean Piaget (1964) bolalarning kognitiv rivojlanishida o'yinlarning ahamiyatini ta'kidlab, ularning tabiatni o'zlashtirish jarayonida faol ishtirok etishining muhimligini ko'rsatgan [8]. Lev Vygotsky (1978) ...