KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida jinoyatchilikka qarshi kurashish, qonun ustuvorligini ta'minlash va fuqarolar xavfsizligini kafolatlash davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biridir. Jinoyatlarni yashirganlik holatlari ushbu sa'y-harakatlarga jiddiy putur yetkazib, huquq-tartibot idoralari faoliyatining samaradorligini pasaytiradi, jamiyatda adolat tuyg'usini zaiflashtiradi va jinoyatchilikning rivojlanishiga sharoit yaratadi. O'zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda jami jinoyatlar soni 68 000 dan oshgan bo'lib, shundan yashirin jinoyatchilik ulushi hamon yuqoriligicha qolmoqda [1]. Global miqyosda esa, jinoyatlarni yashirganlik natijasida har yili qariyb 2 trillion AQSh dollari miqdoridagi noqonuniy mablag'lar yuviladi, bu esa global iqtisodiyotga katta zarar yetkazadi va xalqaro terrorizm hamda uyushgan jinoyatchilikni moliyalashtirish manbai bo'lib xizmat qiladi [2]. Shu sababli, jinoyatlarni yashirganlik uchun javobgarlik masalalarini chuqur o'rganish, mavjud qonunchilikni takomillashtirish va huquqni qo'llash amaliyotini samaraliroq qilish jamiyat barqarorligi va rivojlanishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Mazkur tadqiqot jinoyatlarni yashirganlik muammosining dolzarbligini mamlakatimiz va jahon miqyosidagi tendensiyalar orqali yoritadi. O'zbekistonda ushbu turdagi jinoyatlar, ayniqsa, iqtisodiy va korrupsiyaviy jinoyatlar bilan bog'liq holda, jinoyatni fosh etish ko'rsatkichlariga salbiy ta'sir ko'rsatadi, tergov jarayonlarini murakkablashtiradi va jabrlanuvchilarning huquqlarini tiklash imkoniyatlarini kamaytiradi. Jinoyatni yashirish, jinoyatchilarga o'z harakatlaridan qochishga yordam beradi, bu esa sud-huquq tizimiga bo'lgan ishonchni pasaytiradi. Mavjud qonunchilik doirasida jinoyatlarni yashirganlik uchun javobgarlik belgilangan bo'lsa-da, uning amaliy qo'llanilishida bir qator muammolar, jumladan, bu turdagi jinoyatlarni aniqlash, isbotlash va ularni to'g'ri kvalifikatsiya qilish bilan bog'liq kamchiliklar mavjud. Ushbu muammolarni hal etish, huquqni qo'llash amaliyotini takomillashtirish va jinoyatlarni yashirganlik holatlarining oldini olish bo'yicha samarali mexanizmlarni ishlab chiqish bugungi kunning eng muhim vazifalaridandir. Jinoyatlarni yashirganlik uchun javobgarlik masalalari xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan o'rganilgan. X.Y. (2018) o'z tadqiqotida jinoyatlarni ...