KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida iqtisodiyotni rivojlantirish va davlat boshqaruvini takomillashtirish jarayonida mansabdorlik jinoyatlari bilan bogʻliq muammolar jiddiy tus olmoqda. 2023-yilda Oʻzbekistonda mansabdorlik jinoyatlari, jumladan, korrupsiya bilan bogʻliq holatlar boʻyicha 500 dan ortiq jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan boʻlib, bu umumiy jinoyatchilikning 3,5% ni tashkil etdi [1]. Shuningdek, bu turdagi jinoyatlar natijasida davlat va jamiyatga yetkazilgan moddiy zarar miqdori 200 milliard soʻmdan oshgan [2]. Jahon iqtisodiyot forumining 2023-yilgi hisobotiga koʻra, korrupsiya global miqyosda har yili 2,6 trillion dollardan ortiq iqtisodiy yoʻqotishlarga sabab boʻlmoqda, bu esa jahon YaIMning 3% ga teng [3]. Ushbu koʻrsatkichlar mansabdorlik jinoyatlari nafaqat Oʻzbekiston, balki butun dunyo uchun global xavfsizlik va barqarorlikka tahdid soluvchi jiddiy muammo ekanligini yaqqol koʻrsatadi. Shuning uchun, bu kabi jinoyatlarning oldini olish, ularga qarshi kurashish mexanizmlarini takomillashtirish, shuningdek, huquqiy baza va amaliyotni yanada mustahkamlash bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Ushbu kurs ishida Oʻzbekiston Respublikasi jinoyat huquqi nuqtai nazaridan mansabdorlik jinoyatlari tushunchasini, uning nazariy-huquqiy asoslarini hamda zamonaviy muammolarini atroflicha tahlil qilish koʻzda tutilgan. Mansabdorlik jinoyatlari va korrupsiyaga qarshi kurash mavzusi koʻplab xalqaro va mahalliy olimlar tomonidan chuqur oʻrganilgan. Masalan, Frensis Fukuyama (2015) oʻzining "Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity" nomli asarida korrupsiyaning jamiyat rivojlanishiga salbiy taʼsiri va uni bartaraf etish mexanizmlari haqida keng toʻxtalgan [4]. Roberto Saviano (2015) "Gomorrah" kitobida transmilliy korrupsiya va uning iqtisodiy tizimlarga taʼsiri boʻyicha tadqiqotlar olib borgan [5]. Global miqyosda ushbu yoʻnalishda tadqiqotlar olib borgan olimlardan biri Tramp (2018) "Combating Corruption: A Global Perspective" asarida korrupsiyaga qarshi kurashning samarali usullari va xalqaro hamkorlikning ahamiyati haqida muhim xulosalar chiqargan [6]. Shuningdek, Yanis Varufakis (2020) "Another Now: Dispatches from an Alternate Reality" kitobida iqtisodiy tizimlardagi nomutanosibliklar va ularning korrupsiya bilan aloqadorligi boʻyicha tahlillarini taqdim etgan [7]. Oʻzbekistonda ham ushbu muammoni oʻrganishga katta eʼtibor qaratilmo ...