KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining valyuta siyosati iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, investitsion muhitni yaxshilash va xalqaro raqobatbardoshlikni oshirishda markaziy o'rin tutadi. O'zbekiston Respublikasining 2024-yil may oyi holatiga ko'ra oltin-valyuta zaxiralari 35,4 milliard dollarni tashkil etdi [1], bu mamlakatning moliyaviy barqarorligini ta'minlashda muhim ahamiyatga ega. Respublikaning 2023-yil yakunlari bo'yicha tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard dollarga yetganligi, shundan eksport hajmi 24,4 milliard dollarni tashkil etgani [2], valyuta siyosatining eksportni rag'batlantirish va importni optimallashtirish borasidagi samaradorligini ko'rsatadi. So'nggi yillarda O'zbekistonda amalga oshirilgan valyuta bozorini liberallashtirish islohotlari natijasida milliy valyuta – so'mning erkin konvertatsiyasi ta'minlandi, bu esa xorijiy investorlar uchun jozibadorlikni oshirdi va kapital oqimini faollashtirdi. Xususan, 2017-yilda valyuta siyosatining keskin o'zgarishi va valyuta kursining unifikatsiya qilinishi bilan bog'liq iqtisodiy o'sish sur'atlari sezilarli darajada oshdi, 2018-2023 yillarda o'rtacha yillik YaIM o'sishi 5,5% ni tashkil etdi [3]. Ushbu raqamlar valyuta siyosatining nafaqat mamlakat ichidagi moliyaviy barqarorlikka, balki butun iqtisodiyotning makroiqtisodiy ko'rsatkichlariga, jumladan, iqtisodiy o'sishga bevosita ta'sirini yaqqol ko'rsatadi. Hozirgi global iqtisodiyotning murakkab va o'zgaruvchan sharoitlarida, jahon bozorlaridagi narxlarning beqarorligi, xalqaro savdo cheklovlari va geosiyosiy keskinliklar sharoitida valyuta siyosatini samarali boshqarish har qachongidan ham dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston iqtisodiyoti uchun xomashyo eksportiga bog'liqlik va importga qaramlikni kamaytirish, diversifikatsiyalashgan eksportni rivojlantirish hamda innovatsion ishlab chiqarishni qo'llab-quvvatlash masalasi valyuta siyosati orqali hal etilishi lozim bo'lgan asosiy muammolardan hisoblanadi. Shuningdek, ichki valyuta bozorida talab va taklif muvozanatini saqlash, valyuta kursining keskin o'zgarishlarining oldini olish va shu bilan birga, milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini ta'minlash, valyuta rezervlarini oqilona boshqarish, inflyatsiya bosimini kamaytirish, aholining real daromadlarini himoya qilish, tadbirkorlik faoliyatini rag'batlantirish kabi murakkab vazifalar valyuta siyosatining doimiy tahlilini va takomillas ...