KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining milliy xavfsizligi, suvereniteti va hududiy yaxlitligiga tajovuz qiluvchi jinoyatlar jamiyat va davlat uchun eng og'ir tahdidlardan biridir. So'nggi yillarda dunyo miqyosida davlatga qarshi jinoyatlarning, ayniqsa terrorizm va ekstremizmning keskin o'sishi kuzatilmoqda. Masalan, 2023-yilda global terrorchilik faoliyatidan ko'rilgan iqtisodiy zarar 30 milliard AQSh dollarini tashkil etgani taxmin qilinmoqda, bu esa 2022-yilga nisbatan 15% o'sishni ko'rsatadi [1]. O'zbekiston Respublikasi Xavfsizlik Kengashining ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat hududida kiberxavfsizlikka oid 1200 dan ortiq jinoyat aniqlangan, bu 2022-yilga nisbatan 20% ga ko'pdir [2]. Shuningdek, 2023-yilda davlat sirlarini oshkor qilish yoki josuslik bilan bog'liq 7 ta holat qayd etilgan, bu esa milliy xavfsizlikka jiddiy tahdid soladi [3]. Ushbu raqamlar, O'zbekistonning davlatga qarshi jinoyatlarga qarshi kurashish tizimini doimiy ravishda takomillashtirish zaruratini ko'rsatadi. Bugungi globallashuv va raqamlashtirish sharoitida davlatga qarshi jinoyatlar yanada murakkab va transmilliy tus olmoqda. Terrorizm, ekstremizm, davlat sirlarini oshkor qilish, diversiya, kiberjinoyatlar kabi tahdidlar nafaqat mamlakatning ichki barqarorligiga, balki uning xalqaro obro'siga va iqtisodiy rivojlanishiga ham salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Mavjud huquqiy va amaliy kurashish mexanizmlari bu yangi turdagi tahdidlarga to'liq javob bera olmasligi sababli, ularni chuqur tahlil qilish, samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, proaktiv choralar, kontrterroristik operatsiyalar va zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda preventiv kurashish mexanizmlarini joriy etish, hamda jinoyat sodir etgan shaxslarni reabilitatsiya qilish orqali ularni jamiyatga qaytarish masalalari chuqur o'rganilishi lozim. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qiladigan bo'lsak, davlatga qarshi jinoyatlar masalasi xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Masalan, Stenley Koen (Stanley Cohen) "Axloqiy vahima" (Moral Panics) nazariyasini rivojlantirib, jamiyatda tartibsizlik yoki tahdidlar haqida ommaviy axborot vositalari orqali qanday sun'iy xavotirlar yaratilishi mumkinligini tahlil qildi [4]. Mark Galeotti (Mark Galeotti) transmilliy jinoyatchilik va davlat xavfsizligiga oid ishlarida zamon ...