KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida kichik biznes subyektlarining umumiy soni 2023-yil yakuniga koʻra 550 mingdan oshib, yalpi ichki mahsulot (YaIM)dagi ulushi 54,9% ga yetdi [1]. Sanoat sohasidagi kichik biznesning YaIMdagi ulushi 2022-yildagi 25,3% dan 2023-yilda 27,8% ga oshgan bo‘lib, bu mazkur sektorning iqtisodiy o‘sishdagi salohiyatini namoyon etadi [2]. Shuningdek, O‘zbekiston sanoatida yaratilgan yangi ish o‘rinlarining qariyb 70% kichik biznes hissasiga to‘g‘ri keladi [3]. Ushbu raqamlar sanoatdagi kichik biznesning davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi nafaqat iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, balki aholi bandligini oshirish va innovatsion rivojlanishga turtki berishda muhim ahamiyat kasb etishini yaqqol ko‘rsatadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida kichik biznesning roli ortib borayotgan bir sharoitda, O‘zbekistonda ham ushbu sektorning raqobatbardoshligini oshirish, ishlab chiqarish samaradorligini yuksaltirish va eksport salohiyatini rivojlantirish dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Sanoat sohasida faoliyat yuritayotgan kichik biznes korxonalarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish, ularga moliyaviy, institutsional va konsultativ yordam ko‘rsatish tizimini takomillashtirish orqali mamlakat iqtisodiyotining barqaror va inklyuziv o‘sishini ta’minlash mumkin. Ammo, O‘zbekistonda kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlarga qaramay, amaliyotda byurokratik to‘siqlar, imtiyozli kreditlarga erishishdagi qiyinchiliklar, malakali kadrlar yetishmovchiligi va xalqaro bozorlarga chiqishda yuzaga keladigan muammolar hal etilmagan holda qolmoqda. Kichik biznesni rivojlantirish va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash muammolari jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Masalan, D. North (1990) o‘zining institutsional nazariyasi orqali institutsional muhitning iqtisodiy rivojlanishga, xususan, kichik biznesning shakllanishiga ta’sirini tahlil qilgan [5]. J. Schumpeter (1934) innovatsiyalar va tadbirkorlikning iqtisodiy o‘sishdagi rolini asoslab, kichik biznesning innovatsion salohiyatini alohida ta’kidlagan [6]. M. Porter (1990) o‘zining raqobat afzalliklari nazariyasida klasterlarning kichik va o‘rta biznes rivojlanishidagi ahamiyatini ko‘rsatib bergan [7]. D. Acemoglu va J. Robinson (2012) o‘zlarining "Nega millatlar muvaffaqiyatsizlikka uchraydi" asarlarida in ...