KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining agrosanoat majmuasi iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mamlakat yalpi ichki mahsulotining (YaIM) 26.1% ini tashkil etadi [1]. 2023-yil yakunlariga ko‘ra, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 426 trillion so‘mga yetgan [2], bu esa oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va eksport salohiyatini oshirishda ushbu sohaning strategik ahamiyatini yaqqol ko‘rsatadi. Biroq, tuproq unumdorligini saqlash va oshirish masalasi dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda, chunki O‘zbekistonning sug‘oriladigan ekin maydonlarining qariyb 52% i turli darajada sho‘rlangan [3], shuningdek, suv va shamol eroziyasi xavfi ostida bo‘lgan yerlarning ulushi ham sezilarli. O‘g‘itlardan samarali foydalanish natijasida o‘g‘itlash xarajatlarini 15-20% ga qisqartirish va hosildorlikni o‘rtacha 10-25% ga oshirish imkoniyatlari mavjud [4], bu esa resurslardan oqilona foydalanish va ekologik barqarorlikni ta’minlash zaruratini keltirib chiqaradi. Aynan shu nuqtai nazardan, tuproq turlari bo‘yicha aniq va batafsil agrokimyoviy xaritalarni yaratish va ularni qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishiga integratsiya qilish hozirgi kunda ustuvor vazifalardan biridir. Mavjud muammolar sharoitida tuproqning agrokimyoviy xususiyatlari haqida aniq, dolzarb va hududiy ma’lumotlarga ega bo‘lish samarali dehqonchilikni yo‘lga qo‘yishning kalitidir. Hozirgi kunda O‘zbekiston qishloq xo‘jaligida o‘g‘itlash me’yorlari ko‘pincha an’anaviy usullar va umumiy tavsiyalar asosida belgilanadi, bu esa resurslarning behuda sarflanishiga va tuproq degradatsiyasining tezlashishiga olib keladi. Aniqlikdagi dehqonchilik (Precision Agriculture) texnologiyalari va GIS (Geographic Information Systems) imkoniyatlaridan foydalangan holda tuproqning pH darajasi, gumus, NPK va mikroelementlar miqdori bo‘yicha batafsil agrokimyoviy xaritalar agrokimyoviy tahlillarni optimallashtirish, o‘g‘itlarni aniq miqdorda va maqsadli qo‘llash imkonini beradi. Bu esa nafaqat hosildorlikni oshiribgina qolmay, balki atrof-muhitga ta’sirni kamaytiradi va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining iqtisodiy samaradorligini oshiradi. Shu sababli, mazkur mavzu O‘zbekiston agrar sohasining barqaror rivojlanishi va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Tuproq agrokimyoviy xaritalashining nazariy va amaliy jihatlari jahon miqyosida ko‘plab yetakchi olimlar tomonidan chuqur o ...