KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston bank tizimini takomillashtirish yo‘llari mavzusidagi ushbu kurs ishi bugungi kunda mamlakat iqtisodiyoti uchun strategik ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2023-yil yakunlari bo‘yicha hisobotiga ko‘ra, mamlakat bank aktivlari hajmi 2022-yilga nisbatan 22% ga o‘sib, 650 trillion so‘mga yetdi [1]. Kredit portfeli umumiy hajmi 460 trillion so‘mni tashkil etib, bu yalpi ichki mahsulotning (YIM) qariyb 50% iga teng [1]. Shuningdek, 2023-yilda raqamli bank xizmatlaridan foydalanuvchilar soni 15 milliondan oshib, mobil banking ilovalari orqali amalga oshirilgan tranzaksiyalar hajmi 2022-yilga nisbatan 55% ga ko‘tarildi [2]. Ammo, bu ijobiy tendensiyalarga qaramay, NPL (Non-Performing Loans) darajasi ayrim tijorat banklarida 5% dan yuqori bo‘lib qolmoqda, bu esa bank tizimining barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin [1]. Moliyaviy inklyuziya darajasini oshirishda ham ma’lum kamchiliklar mavjud bo‘lib, masalan, mamlakat aholisining 20% ga yaqini bank xizmatlaridan umuman foydalanmaydi [3]. Bu raqamlar bank sektorini yanada takomillashtirish, barqarorlikni ta’minlash va aholiga sifatli, arzon moliyaviy xizmatlarni yetkazish zarurligini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Bugungi kunda bank tizimini takomillashtirish masalasi ayniqsa dolzarbdir, chunki zamonaviy iqtisodiyotda moliyaviy barqarorlik va samaradorlik iqtisodiy o‘sishning asosiy drayveri hisoblanadi. O‘zbekiston jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuv jarayonida bank tizimining raqobatbardoshligini oshirish, xalqaro standartlarga moslashtirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish va risklarni samarali boshqarish orqali mamlakatning investitsion jozibadorligini kuchaytirish zarur [4]. Raqamlashtirish jarayonlari bank xizmatlarini yanada tezkor va qulay qilish imkonini berayotgan bo‘lsa-da, kiberxavfsizlik, shaxsiy ma’lumotlar himoyasi va raqamli savodxonlikni oshirish masalalari hali to‘liq hal etilmagan. Shuningdek, kichik va o‘rta biznes subyektlarini kreditlash hajmini oshirish, ularga bank xizmatlarini yanada qulay shartlarda taqdim etish va bank tizimini iqtisodiyotning real sektorlari bilan bog‘lashda muayyan to‘siqlar mavjud [5]. Ushbu muammolarni kompleks tarzda tahlil qilish va ularni bartaraf etish yo‘llarini izlash ushbu tadqiqotning asosiy zaruriyatini tashkil etadi. Bank tizimining nazariy asoslari va takomillashtirish masalalari jahon mi ...