KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni davlat tomonidan rag'batlantirish mexanizmini takomillashtirishning dolzarbligi shundaki, bu sektor mamlakat iqtisodiyotining barqaror o'sishi va aholi farovonligini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yil yakuni bo'yicha mamlakat Yalpi ichki mahsulotidagi kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning ulushi 55,5% ni tashkil etgan [1]. Shuningdek, ushbu sektor bandlikni ta'minlashda ham yetakchi o'rinda turib, umumiy band aholining 77,8% ini qamrab oladi [1]. 2023-yilda jami ro'yxatdan o'tgan korxonalarning 90% dan ortig'i kichik tadbirkorlik subyektlari hisoblanadi, bu esa ularning iqtisodiy faoliyatdagi ko'lamini yaqqol ko'rsatadi [2]. Shu bilan birga, 2024-yilning birinchi choragida kichik biznes subyektlariga ajratilgan kreditlar hajmi 25 trln so'mga yetgan bo'lib, bu avvalgi yilga nisbatan 15% ga oshgan [3]. Ushbu raqamlar, kichik biznesning mamlakat iqtisodiy salohiyatini oshirishdagi beqiyos ahamiyatini va unga bo'lgan davlat e'tiborining yuqori darajasini ko'rsatadi. Mavzuning dolzarbligi hozirgi globallashuv sharoitida O'zbekistonning jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalashuvi jarayonida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning raqobatbardoshligini oshirish zarurati bilan belgilanadi. Hozirgi kunda tadbirkorlik subyektlari oldida turgan asosiy muammolar qatoriga moliyaviy resurslarga cheklangan kirish, infratuzilma kamchiliklari, ma'muriy to'siqlar, innovatsion texnologiyalarni joriy etishdagi qiyinchiliklar va kadrlar yetishmovchiligi kiradi [4]. Tadbirkorlik muhitining doimiy o'zgarib turishi va yangi iqtisodiy chaqiriqlar, masalan, raqamlashtirish va "yashil" iqtisodiyotga o'tish kabi tendensiyalar, davlat rag'batlantirish mexanizmlarini qayta ko'rib chiqish va ularni yanada samaraliroq qilishni talab etmoqda [5]. Mazkur muammolarni tizimli tahlil qilish va ularga yechim topish orqali kichik biznesning barqaror rivojlanishini ta'minlashga erishish mumkin. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishning nazariy asoslari xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, J. Schumpeter (1934) o'z tadqiqotlarida innovatsiyalar va tadbirkorlikni iqtisodiy o'sishning asosiy drayveri sifatida ko'rsatib, tadbirkorlikni "ijodiy vayronkorlik" fenomeni bilan bog'ladi [6]. D. Audretsch (19 ...