KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yil yakunlari bo'yicha ta'lim xizmatlari hajmi 28,3 trillion so'mni tashkil etgan bo'lib, bu yalpi ichki mahsulotning 3,3% iga teng [1]. Umumta'lim maktablaridagi o'qituvchilar soni 500 mingdan oshgan holda [2], ularning kasbiy mahorati va madaniyati ta'lim sifatini belgilovchi eng asosiy omillardan biridir. Shu bilan birga, so'nggi besh yilda oliy ta'lim muassasalariga kirish ko'rsatkichlari yiliga o'rtacha 15% ga o'sib, 2023-yilda 200 mingdan ortiq abituriyent talabalikka qabul qilingan [3], bu esa pedagog kadrlarga bo'lgan talab va ularning sifatiga qo'yiladigan talablarni yanada oshirmoqda. Global miqyosda esa, ta'lim texnologiyalari (EdTech) bozori 2024-yilda 348 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [4], bu esa o'qituvchilardan zamonaviy pedagogik mahorat va texnologik madaniyatni talab qiladi. Shunday ekan, ta'lim tizimining barqaror rivojlanishi bevosita pedagoglarning kasbiy salohiyati va madaniy saviyasi bilan uzviy bog'liqdir. Hozirgi davr ta'limida globallashuv, raqamlashtirish va doimiy o'zgarishlar sharoitida pedagogik mahorat va pedagogik madaniyat o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni chuqur o'rganish alohida ahamiyat kasb etadi. Ta'lim jarayonida shaxsga yo'naltirilgan va kompetentli yondashuvni joriy etish, o'quvchilarning tanqidiy fikrlash, ijodkorlik va hamkorlik ko'nikmalarini rivojlantirish pedagoglarning nafaqat bilimlarni yetkazish mahorati, balki ularning umumiy madaniy saviyasi, axloqiy qadriyatlari va kommunikativ ko'nikmalariga ham bog'liqdir. Shu nuqtai nazardan, mazkur tadqiqot ushbu ikki tushuncha o'rtasidagi dialektik bog'liqlikni tahlil qilib, ta'lim sifatini oshirish, o'qituvchilarning kasbiy o'sishini ta'minlash va jamiyatda pedagog obro'sini mustahkamlashga qaratilgan amaliy takliflar ishlab chiqishni maqsad qiladi. Hozirgi kunda bu ikki komponent o'rtasidagi uzviy aloqa amaliyotda yetarlicha anglab yetilmagan va ta'lim siyosatida uning kompleks tatbiq etilishi bo'yicha tizimli yondashuvlar kam [5]. Pedagogik mahorat va pedagogik madaniyat masalalari xorijiy tadqiqotchilar tomonidan keng o'rganilgan. Masalan, Lee Shulman (1987) o'qituvchi bilimlari bazasini, xususan, pedagogik kontent bilimi (PCK) nazariyasini ishlab chiqdi, bu bilimlarni o'rgatish mahoratini tushunish uchun fundamental asos bo'ldi [6]. Judith R. Lampe va George G. Lamb (2000) pedagogik mahoratni kommunikativ ko'nikmalar va motivatsiy ...