KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-2024 o'quv yilida umumta'lim maktablarida jami 6,6 milliondan ortiq o'quvchi tahsil olmoqda va ularga 490 mingdan ziyod pedagog kadrlar ta'lim-tarbiya bermoqda [1]. Bu ko'rsatkichlar mamlakat ta'lim tizimining ko'lami va pedagog kadrlar faoliyatining jamiyat taraqqiyotidagi o'rnini yaqqol ko'rsatadi. So'nggi yillarda ta'lim sifati va samaradorligini oshirish borasidagi davlat siyosatida, jumladan, O'zbekistonning 2030 yilgacha bo'lgan rivojlanish strategiyasida ham pedagoglarning kasbiy mahorati va madaniyatini yuksaltirishga alohida e'tibor qaratilmoqda [2]. Ta'lim tizimiga kiritilgan standartlar, o'quv dasturlari va metodik yondashuvlarning o'zgarishi pedagogdan nafaqat yangi bilimlarni egallashni, balki ularni innovatsion usullar bilan qo'llashni, o'quvchilarda kreativ fikrlash, tanqidiy tahlil qilish va muammolarni hal etish ko'nikmalarini shakllantirishni talab etadi. Zamonaviy ta'lim jarayonida pedagogning shaxsiy va kasbiy xususiyatlari, uning o'quvchilarga ta'sir ko'rsatish qobiliyati, axloqiy qadriyatlari va dunyoqarashi ta'lim samaradorligini belgilovchi asosiy omillardan biriga aylangan. Bugungi kunda jahon ta'lim maydonida kompetensiyaga asoslangan yondashuv [3], transformativ ta'lim [4] va refleksiv pedagogika [5] tamoyillari faol qo'llanilib, bu yo'nalishda pedagoglarning doimiy o'z ustida ishlashi, o'z faoliyatini tanqidiy baholashi va takomillashtirishi zarurati yanada kuchaymoqda. Biroq, O'zbekiston ta'lim tizimida pedagogik mahorat va pedagogik madaniyatni kompleks tarzda rivojlantirishga qaratilgan amaliy mexanizmlar va samarali dasturlar yetarli darajada joriy etilmagani, kasbiy rivojlanish jarayonida nazariy bilimlar bilan amaliy ko'nikmalar o'rtasida uzilishlar mavjudligi ta'lim sifatini oshirish yo'lidagi dolzarb muammolardan biri bo'lib qolmoqda [6]. Bu esa pedagogik mahorat va madaniyat o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni chuqur ilmiy asosda tadqiq etish va uni amaliyotga tatbiq etish bo'yicha yangi yechimlarni izlash zaruriyatini keltirib chiqaradi. Pedagogik mahorat va pedagogik madaniyatning nazariy asoslari va amaliy jihatlari jahon ilmiy doiralarida keng o'rganilgan. J. Bruner (1960) o'quvchilarni faol bilim yaratuvchilar sifatida e'tirof etib, pedagogning o'quv materialini tushunarli tarzda taqdim etish mahorati va o'quvchilarning kognitiv rivojlan ...