KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil yakuniga koʻra, maktabgacha taʼlim muassasalarida pedagog kadrlar soni 180 mingdan ortiqni tashkil etgan boʻlib, ularning 78%i oliy maʼlumotli hisoblanadi, umumtaʼlim maktablarida esa 500 mingdan ziyod oʻqituvchi faoliyat koʻrsatib, shundan 96%i oliy maʼlumotga ega [1]. Shunga qaramay, Taʼlim inspeksiyasi maʼlumotlariga koʻra, oʻqituvchilarning pedagogik mahoratini baholashda birinchi va oliy toifaga ega boʻlgan oʻqituvchilar ulushi respublika boʻyicha oʻrtacha 65%ni tashkil etmoqda, qolgan 35% oʻqituvchi esa oʻz malakasini oshirishga muhtoj hisoblanadi [2]. Bu koʻrsatkichlar shuni koʻrsatadiki, taʼlim tizimida pedagogik mahoratni oshirish va pedagogik madaniyatni rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar bugungi kunda har qachongidan ham dolzarbdir. Jahon banki hisobotlariga koʻra, taʼlim sohasiga kiritilgan har bir dollar sarmoya uzoq muddatda yalpi ichki mahsulotga 5-10 barobar taʼsir koʻrsatadi [3]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi, chunki global taʼlim landshafti doimiy oʻzgarishda, raqamlashtirish va yangi pedagogik texnologiyalar joriy etilishi oʻqituvchidan doimiy ravishda yangi bilim va koʻnikmalarni talab qilmoqda. Oʻzbekiston taʼlim tizimining modernizatsiya qilinishi, Milliy oʻquv dasturlarining joriy etilishi hamda oʻqituvchi kasbining ijtimoiy maqomini oshirish boʻyicha olib borilayotgan islohotlar fonida pedagogik mahorat va pedagogik madaniyatni chuqur oʻrganish, ularning oʻzaro bogʻliqligini aniqlash hal etilmagan dolzarb muammolardan biridir. Oʻqituvchilarning pedagogik mahorati ularning oʻquvchilar bilan muloqot qilish, taʼlim jarayonini samarali tashkil etish va motivatsiya berish qobiliyatini belgilaydi, pedagogik madaniyat esa bu mahoratning axloqiy, estetik va kasbiy normalarga muvofiqligini taʼminlaydi. Ularning oʻzaro bogʻliqligini tushunish taʼlim sifatini oshirish, oʻqituvchilarning kasbiy oʻsishini taʼminlash va jamiyatda taʼlimga boʻlgan ishonchni mustahkamlash uchun kalit hisoblanadi. Pedagogik mahorat va pedagogik madaniyat oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik masalasi jahon miqyosida koʻplab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Masalan, J.Bruner (1960) oʻzining "Taʼlim jarayoni" nomli asarida kashfiyotga asoslangan oʻqitish konsepsiyasini ilgari surgan boʻlib, u oʻqituvchining mahoratini oʻquvchilarda bilimlarni mustaqil egallash koʻnikmalarini shakllantirish bilan bogʻladi ...