KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tizimining uzluksiz rivojlanishi va modernizatsiyasi doirasida pedagogik kadrlar malakasini oshirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Xususan, 2023-yilda pedagogik soha bitiruvchilarining 78.4%i [1] umumta’lim maktablariga ishga joylashgan bo‘lsa, boshlang‘ich ta’lim mutaxassislariga bo‘lgan talab 2022-yilga nisbatan 12.7%ga o‘sgan [2]. Bu ko‘rsatkich pedagogik tadqiqot metodlarining nazariy asoslarini puxta egallagan, innovatsion pedagogik yondashuvlarni amaliyotga tatbiq eta oladigan o‘qituvchilarga bo‘lgan ehtiyojni yaqqol ko‘rsatadi. Ta’lim sifatini oshirish strategiyalari doirasida, 2024-yilga qadar umumta’lim muassasalarida o‘quv jarayonlariga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish darajasini 65%ga yetkazish rejalashtirilgan [3]. Shu nuqtai nazardan, pedagogik tadqiqot metodlarining nazariy asoslari har qanday o‘qituvchi va tadqiqotchi uchun fundamental ahamiyat kasb etadi, chunki ular ta’lim samaradorligini ilmiy asosda baholash va takomillashtirish imkonini beradi. Bugungi kunda boshlang‘ich ta’lim tizimida o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish darajasi va kompetensiyalarini shakllantirish jarayonida bir qator muammolar kuzatilmoqda. Masalan, PISA (Xalqaro o‘quvchilar baholash dasturi) testlari natijalariga ko‘ra, O‘zbekistonlik o‘quvchilarning tabiiy fanlar bo‘yicha o‘rtacha ballari xalqaro o‘rtachadan 30-40 ball pastroq [4]. Bu holat o‘quv jarayonlarining metodologik asoslarini qayta ko‘rib chiqish, pedagogik innovatsiyalarni ilmiy asosda joriy etish va ularning samaradorligini baholash zaruratini keltirib chiqaradi. Pedagogik tadqiqot metodlarining nazariy asoslarini chuqur o‘rganish va amaliyotda qo‘llash orqali ta’lim samaradorligini oshirish, o‘qituvchilarning kasbiy malakasini mustahkamlash, eng muhimi, o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash, muammolarni hal qilish va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish mumkin. Aks holda, umumiy ta’lim sifatidagi bo‘shliqlar kelajak avlodning intellektual salohiyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Pedagogik tadqiqot metodologiyasini o‘rganish bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab olimlar samarali ishlar olib borgan. Jon Dyui (John Dewey, 1938) o‘zining "Mantiq: Tadqiqot nazariyasi" asarida ta’lim jarayonini tajribaviy tadqiqot sifatida tushunishni taklif qilgan va pedagogik amaliyotda nazariya va amaliyot birligining muhimligini asoslab bergan [5]. Kurt Levin ( ...