KURS ISHI

KIRISH So‘nggi yillarda psixik salomatlik global jamoatchilik salomatligining muhim tarkibiy qismiga aylandi, uning dolzarbligi nafaqat individual darajada, balki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan ham yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, global miqyosda qariyb 1 milliard kishi psixik buzilishlarning qandaydir turidan aziyat chekadi [1]. Bu esa har yili global iqtisodiyotga taxminan 1 trillion AQSh dollari miqdorida mahsuldorlik yo‘qotishlari orqali zarar yetkazadi [2]. O‘zbekistonda esa, Sog‘liqni saqlash vazirligining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, psixonevrologik dispanserlarda ro‘yxatda turuvchi shaxslar soni 150 mingdan ortiqni tashkil etib, aholining taxminan 0.45% ini qamrab olgan [3]. Depressiya va xavotir buzilishlari kabi holatlar bilan ambulatoriya sharoitida davolanayotgan bemorlar soni esa 2022-yilda 100 mingdan oshgan [4]. Ushbu statistik ma’lumotlar psixik salomatlik masalasi nafaqat tibbiy, balki ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning ajralmas qismi ekanligini ko‘rsatadi va ushbu mavzuning O‘zbekiston sharoitida chuqur o‘rganilishi zarurligini ta’kidlaydi. Bugungi kunda psixik salomatlikni saqlash va psixik buzilishlarning oldini olish masalasi yanada dolzarb tus olmoqda, chunki zamonaviy jamiyatdagi tez o‘zgaruvchanlik, stress darajasining oshishi, ijtimoiy-iqtisodiy bosimlar va texnologik rivojlanishning o‘ziga xos muammolari inson psixikasi uchun yangi chaqiriqlarni keltirib chiqarmoqda. Yuqorida keltirilgan statistik ma’lumotlarga qaramay, O‘zbekistonda psixik salomatlik sohasida profilaktika, diagnostika va davolash xizmatlarining integratsiyalashuvi, aholining psixologik savodxonligini oshirish va stigmatizatsiyani kamaytirish borasida hal etilmagan bir qator muammolar mavjud. Ayniqsa, psixik buzilishlarga erta aralashuv, birlamchi tibbiy-sanitariya yordami darajasida psixologik xizmatlarni kuchaytirish va zamonaviy biopsixosotsial modelni amaliyotga joriy etish orqali aholining psixik farovonligini oshirish zarurati tobora ortib bormoqda. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, psixik salomatlikning nazariy va amaliy jihatlarini chuqur o‘rganishga, shuningdek, O‘zbekiston sharoitiga mos amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Psixik salomatlik va psixik buzilishlar masalasi uzoq yillardan buyon olimlar e’tiborini tortib kelgan. Sigizmund Freyd (1856-1939) psixoanaliz nazar ...