KURS ISHI

KIRISH Pul bozori iqtisodiy barqarorlik va oʻsishni taʼminlashda muhim rol oʻynaydigan moliyaviy tizimning ajralmas qismi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2023-yilgi hisobotiga koʻra, mamlakatning pul bozoridagi umumiy likvidlik hajmi 98,5 trillion soʻmni tashkil etgan, bu esa 2022-yilga nisbatan 18% oʻsishni koʻrsatadi [1]. Xususan, davlat qimmatli qogʻozlari bozoridagi aylanma 2023-yilda 58 trillion soʻmdan oshib, oldingi yilga nisbatan 25% oʻsishni namoyish etdi [2]. Kredit bozorida esa qisqa muddatli kreditlarning umumiy hajmi 2023-yil yakuni boʻyicha 115 trillion soʻmga yetib, bu iqtisodiyotdagi real sektorning moliyaga boʻlgan talabi yuqoriligini koʻrsatadi [3]. Global miqyosda esa xalqaro pul bozorining hajmi 2023-yilda 120 trillion dollardan oshgan boʻlib, bu raqamlar pul bozorining jahon iqtisodiyotidagi ulkan salohiyatini va uning barqarorligini taʼminlash zaruratini aks ettiradi [4]. Ushbu statistik maʼlumotlar pul bozorining mamlakat iqtisodiyoti uchun naqadar muhimligini yaqqol koʻrsatadi, ammo bu sohadagi baʼzi muammolar, masalan, foiz stavkalarining yuqoriligi va institutsional infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi iqtisodiy oʻsishga toʻsqinlik qilishi mumkin. Bugungi kunda pul bozorining samaradorligini oshirish, undagi muammolarni hal etish va barqarorlikni taʼminlash Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun ustuvor vazifa hisoblanadi. Xususan, inflyatsiya darajasini maqsadli koʻrsatkichlarga tushirish, Markaziy bankning monetar siyosati vositalarining samaradorligini oshirish va bank tizimining likvidligini boshqarishda mavjud qiyinchiliklar oʻz yechimini kutmoqda [5]. Shuningdek, pul bozoridagi ayrim segmentlarning, jumladan, korporativ qimmatli qogʻozlar bozorining sust rivojlanishi, aholi va tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy savodxonligi darajasi pastligi ham moliyaviy resurslarni samarali taqsimlashga toʻsqinlik qilmoqda. Bu omillar iqtisodiy oʻsishning barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin, shu bois pul bozoridagi tizimli muammolarni chuqur tahlil qilish va ularni bartaraf etish boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zarurati dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqot aynan shu kabi muammolarni hal etishga qaratilgan boʻlib, ularning iqtisodiy oʻsishga taʼsirini baholash va yechimlarni taklif qilishni maqsad qilgan. Pul bozori nazariyasi va amaliyoti jahon miqyosida koʻplab yetakchi iqt ...