KURS ISHI

KIRISH 2023-yilgi ma’lumotlarga ko‘ra, butun dunyo bo‘ylab ikki palatali parlament tizimiga ega davlatlar umumiy sonining qariyb 40% ini tashkil etib, bu ularning davlat boshqaruvi samaradorligini ta’minlashdagi muhim rolidan dalolat beradi [1]. O‘zbekiston Respublikasida Oliy Majlis palatalari faoliyatining huquqiy va amaliy samaradorligini oshirish masalasi ham davlat va jamiyat taraqqiyotining asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Xususan, 2023-yilgi Konstitutsiyaviy islohotlardan so‘ng, Qonunchilik palatasining qonun ijodkorligi sohasidagi vakolatlari sezilarli darajada kengaytirilgan bo‘lsa, Senatning hududiy manfaatlar himoyasi va nazorat funksiyalari mustahkamlangan. Shunga qaramay, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan 2023-yilda qabul qilingan qonunlarning ijrosi 78% ni tashkil etgani, qolgan 22% qonun hujjatlari amaliyotga to‘liq tatbiq etilmagani qonun ijodkorligi va uning samaradorligi bilan bog‘liq muammolar mavjudligini ko‘rsatadi [2]. Shu bilan birga, Senat tomonidan amalga oshirilgan nazorat tadbirlarining natijasi bo‘yicha berilgan taklif va tavsiyalarning ijro darajasi 70% ga yetgani, palatalar vakolatlarini amalga oshirish mexanizmlarini yanada takomillashtirish zaruratini keltirib chiqaradi [3]. Bu mavzu hozirgi kunda O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli demokratik islohotlar sharoitida alohida ahamiyat kasb etadi. Qonunchilik palatasi va Senatning vakolatlari samaradorligi davlat boshqaruvi tizimida qonuniylik, shaffoflik va hisobdorlikni ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Biroq, qonun loyihalarini qabul qilish jarayonida turli manfaatlar muvozanatini saqlash, hududlarning xususiyatlarini inobatga olish va nazorat mexanizmlarining yetarli darajada ishlashini ta’minlashda hali ham ayrim muammolar mavjud. Masalan, qonun ijodkorligi jarayonida jamoatchilik fikrini to‘liq inobatga olish, hududlardagi ijtimoiy-iqtisodiy masalalarni Senat orqali samarali hal etish va ijro organlari faoliyati ustidan parlament nazoratining ta’sirchanligini oshirish bo‘yicha aniq mexanizmlarni takomillashtirish zaruriyati kuzatilmoqda. Ushbu muammolarni ilmiy asosda tahlil qilish va ularning yechimlari bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish davlat organlari faoliyati samaradorligini oshirish, xalq vakillik institutlarining jamiyatdagi rolini mustahkamlash va pirovardida fuqarolarning davlatga bo‘lgan ishonchin ...