KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O‘zbekiston Respublikasida qurilish ishlari hajmi 145,5 trillion so‘mni tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 6,8% ga o‘sganligini ko‘rsatadi [1]. Xususan, uy-joy qurilishi bozorida 2023-yilda 70 mingdan ortiq kvartira va xonadon foydalanishga topshirildi, bu esa qurilish materiallariga bo‘lgan talabni keskin oshirdi [2]. Shu bilan birga, qurilish materiallari ishlab chiqarish sanoati ham jadal rivojlanib, 2023-yilda 50 trillion so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilganligi, 2022-yilga nisbatan 12,3% o‘sish kuzatilganligi qayd etilgan [3]. Biroq, ushbu jadal rivojlanish sharoitida qurilish materiallari sifatini ta’minlash, ularning standartlarga muvofiqligini nazorat qilish va metrologik ta’minotning samaradorligi iqtisodiyotning barqaror o‘sishi, xususan, infratuzilma loyihalarining muvaffaqiyati va aholi xavfsizligi uchun fundamental ahamiyat kasb etadi [4]. Jahon qurilish materiallari bozori hajmi 2023-yilda 1,3 trillion AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkichning yillik o‘rtacha o‘sish sur’ati 5,5% ni tashkil etishi kutilmoqda [5]. Shunday ekan, O‘zbekistonning ushbu global bozor integratsiyasida sifatli va raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarish metrologik faoliyatni takomillashtirishni talab qiladi [6]. Yuqorida qayd etilgan statistik ma’lumotlar fonida, qurilish materiallari sifatini baholashda metrologiyaning o‘rni hozirgi kunda yanada dolzarb tus olmoqda. Mamlakatimizda investitsion loyihalar va shaharszlik dasturlari doirasida ulkan qurilish ishlari amalga oshirilmoqda. Bu jarayonda ishlatiladigan materiallarning sifatsizligi nafaqat qurilish ob’ektlarining mustahkamligi va uzoq umr ko‘rish muddatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, balki moliyaviy yo‘qotishlarga, atrof-muhitga zararga va inson hayoti xavfsizligiga tahdid soladi [7]. Mavjud muammolar orasida metrologik ta’minot infratuzilmasining yetarli darajada rivojlanmaganligi, o‘lchov vositalarining kalibrlanishi va verifikatsiyasi bilan bog‘liq muammolar, shuningdek, xalqaro standartlarga mos keladigan akkreditatsiyalangan laboratoriyalar sonining kamligi ajralib turadi [8]. Ushbu cheklovlar qurilish materiallarining xususiyatlarini aniq va ishonchli baholashga to‘sqinlik qilib, bozorga sifatsiz mahsulotlarning kirib kelishiga sharoit yaratishi mumkin. Shu sababli, metrologiyaning iqtisodiy samaradorlikni oshirish, xavfsizlikni ta’minlash va innovatsion rivojlanishni rag‘ba ...