KURS ISHI

KIRISH Raqamli iqtisodiyot butun dunyoda iqtisodiy landshaftni tubdan o'zgartirib, global yalpi ichki mahsulotning (YAIM) 2023-yilda taxminan 15% ini tashkil etdi, bu esa 2016-yildagi 4.5% ga nisbatan sezilarli o'sishni ko'rsatadi [1]. Xususan, Jahon Banki ma'lumotlariga ko'ra, 2022-yilda global elektron tijorat bozori hajmi 5.7 trillion dollarga yetdi va 2027-yilga borib 8.1 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yiliga o'rtacha 11.4% o'sishni anglatadi [2]. O'zbekistonda esa raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan sa'y-harakatlar natijasida, 2023-yilda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasida yaratilgan mahsulot va xizmatlar hajmi 32 trillion so'mdan oshdi, bu umumiy YAIMning 3.5% ini tashkil etadi [3]. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi farmoni doirasida raqamli xizmatlar eksporti 2022-yilda 100 million dollardan oshdi, bu esa 2021-yilga nisbatan 2 barobar ko'proqdir [4]. Mazkur mavzu hozirgi davrda o'zining dolzarbligini saqlab qolmoqda, chunki raqamli texnologiyalar iqtisodiy o'sishning yangi drayveri bo'lib xizmat qilmoqda va ishlab chiqarish, xizmat ko'rsatish, savdo hamda moliya sohalarida misli ko'rilmagan o'zgarishlarga olib kelmoqda. Biroq, raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish jarayonida bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Jumladan, raqamli infratuzilmani yanada modernizatsiya qilish, yuqori malakali IT-mutaxassislarga bo'lgan talabni qondirish, kiberxavfsizlikni ta'minlash va aholining raqamli savodxonligini oshirish kabi masalalar dolzarb bo'lib qolmoqda. Ayniqsa, raqamli transformatsiya jarayonida yuzaga keladigan ijtimoiy-iqtisodiy nomutanosibliklar, kichik va o'rta biznesning raqamli platformalarga integratsiyalashuvi hamda innovatsion startap ekotizimini rivojlantirish mexanizmlari chuqur ilmiy tahlilni talab qiladi [5]. Raqamli iqtisodiyot muammolari jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan keng o'rganilgan. Masalan, Erik Brynjolfsson va Endryu Makafi (2014) o'zlarining "Ikkinchi mashinalar davri" nomli asarlarida raqamli texnologiyalarning mehnat bozori va ishlab chiqarish samaradorligiga ta'sirini tahlil qilib, avtomatlashtirishning iqtisodiy oqibatlarini ochib berishgan [6]. Klaus Shvab (2016) esa "To'rtinchi sanoat inqilobi" kitobida sun'iy intell ...