KURS ISHI

KIRISH Raqamli iqtisodiyotning shakllanishi va uning nazariy asoslari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining 2023-yil yakunlari bo‘yicha ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatimizda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 5,2% ga yetgan bo‘lib, bu 2022-yilga nisbatan 1,1 foiz punktiga o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Xususan, 2023-yilda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasidagi xizmatlar hajmi 32,5 trln so‘mni tashkil etib, yiliga 24,7% ga oshgan [2]. Jahon bankining 2023-yil hisobotida ta’kidlanishicha, global miqyosda raqamli iqtisodiyotning hajmi 15 trillion AQSh dollaridan oshgan va bu ko‘rsatkich yillik o‘rtacha 15-20% ga o‘sishda davom etmoqda [3]. Ayniqsa, elektron tijorat bozori hajmi 2023-yilda global miqyosda 6,3 trillion AQSh dollariga yetgan bo‘lsa, O‘zbekistonda ushbu ko‘rsatkich 2023-yilda 20,5 trillion so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 35% o‘sishni qayd etgan [4]. Ushbu statistik ma’lumotlar raqamli iqtisodiyotning nafaqat dunyo miqyosida, balki O‘zbekiston uchun ham iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayverlaridan biriga aylanganini yaqqol ko‘rsatadi. Bugungi kunda raqamli iqtisodiyot tushunchasi shunchaki texnologik yangiliklar yig‘indisi emas, balki iqtisodiy faoliyatning barcha jabhalarini tubdan o‘zgartiruvchi transformatsion kuch sifatida namoyon bo‘lmoqda. Globalizatsiya sharoitida raqamli texnologiyalar ishlab chiqarish, taqsimot, ayirboshlash va iste’mol jarayonlarini qayta shakllantirib, yangi biznes modellarini, mehnat bozoridagi o‘zgarishlarni va ijtimoiy munosabatlarning yangi shakllarini yuzaga keltirmoqda. Biroq, bu jarayonlar bilan birga qator dolzarb muammolar ham yuzaga keladi. Masalan, raqamli infratuzilmaning hududlararo notekis rivojlanishi, raqamli ko‘nikmalarga ega kadrlarga bo‘lgan talabning ortishi, kiberxavfsizlik tahdidlari, shuningdek, raqamli iqtisodiyot subyektlari o‘rtasidagi raqobat muhitini adolatli tartibga solish kabi masalalar hal etilishi lozim bo‘lgan ustuvor vazifalardir. Bu esa raqamli iqtisodiyotning nazariy asoslarini chuqur o‘rganish, uning shakllanishi qonuniyatlarini tahlil qilish va milliy sharoitlarga moslashtirilgan strategik yechimlarni ishlab chiqish zaruratini taqozo etadi. Raqamli iqtisodiyotning nazariy asoslari va shakllanish tamoyillarini o‘rganish bo‘yicha jahon ilmiy doiralarida keng ko‘lamli tadqiqotlar olib borilgan. Amerikalik ...