KURS ISHI

KIRISH Sanoat korxonalari hududida topografo-geodezik ishlarni tashkil qilishni texnologik tarkibi va xususiyatlarini tadqiq qilish bugungi kunda iqtisodiyotning turli sohalarida, xususan, O‘zbekiston sanoatida juda muhim ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsulotida sanoatning ulushi 33% dan ortdi, qurilish sohasi esa 6.3% o‘sishni ko‘rsatdi [1]. Bu raqamlar sanoat va qurilish hajmlarining doimiy ravishda kengayib borayotganini, demak, ushbu jarayonlarni geodezik jihatdan ta’minlashga bo‘lgan talabning ham ortayotganini ko‘rsatadi. Jahon miqyosida esa, global geodezik asbob-uskunalar bozori 2022-yilda 4.5 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lib, 2028-yilga borib 7.2 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yiliga o‘rtacha 8.1% o‘sish sur’atini bildiradi [2]. Ushbu o‘sish, asosan, GPS/GNSS texnologiyalari, lazer skanerlash va total stansiyalar kabi zamonaviy topografo-geodezik texnikalarining jadal rivojlanishi va ularning sanoatda keng qo‘llanilishi bilan bog‘liq [3]. Sanoat korxonalarining barqaror faoliyatini ta’minlash, infratuzilmani modernizatsiya qilish va yangi inshootlar qurishda topografo-geodezik ma’lumotlarning aniqligi va tezkorligi muhim rol o‘ynaydi. Mavzuning dolzarbligi, shuningdek, sanoat korxonalarida geodezik ishlar tashkil etilishida yuzaga kelayotgan bir qator muammolar bilan ham bog‘liq. Bularga, asosan, an’anaviy o‘lchash usullaridan zamonaviy texnologiyalarga o‘tishdagi integratsiya muammolari, yuqori malakali mutaxassislar yetishmovchiligi, ma’lumotlarni qayta ishlash va boshqarishda avtomatlashtirilgan tizimlarning yetarli darajada joriy etilmagani kiradi. Ko‘pgina sanoat korxonalarida geodezik bo‘limlarning tuzilishi va ularning faoliyatini rejalashtirish, tashkil qilish hamda boshqarish jarayonlari eskirgan metodologiyalar asosida olib borilmoqda, bu esa loyihalarni amalga oshirish vaqtini cho‘zishga, xarajatlarni oshirishga va yakuniy natijalar sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishga olib keladi [5]. Ayni paytda, qurilish sohasida xatolar natijasida yuzaga keladigan moliyaviy yo‘qotishlar umumiy loyiha qiymatining 5-10% ini tashkil etishi mumkin, bu esa aniq geodezik ma’lumotlarning muhimligini yanada kuchaytiradi [6]. Shu bois, sanoat korxonalari hududida topografo-geodezik ishlarni tashkil qilishning texnologik tarkibini op ...