KURS ISHI

KIRISH Geodeziya va kartografiya sohasida texnik normallashtirishning dolzarbligi global miqyosda innovatsion texnologiyalarning jadal rivojlanishi va mahsulot sifatiga bo‘lgan talablarning oshishi bilan bog‘liqdir. So‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, jahon geofazoviy ma’lumotlar bozori 2023-yilda 450 milliard dollarga baholangan bo‘lib, 2030-yilga borib yillik o‘rtacha 12% o‘sish prognozi bilan 1,2 trillion dollarga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o‘sishda texnik normallashtirishning roli beqiyos, chunki u geodezik o‘lchovlar aniqligi, kartografik mahsulotlar sifati va geofazoviy ma’lumotlar almashinuvi standartlarini belgilaydi. O‘zbekiston Respublikasida geodeziya va kartografiya sohasining rivojlanishi ham ushbu global tendensiyalarga mos ravishda jadal tus olmoqda. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonda kadastr va geodeziya xizmatlarining umumiy hajmi 300 milliard so‘mdan oshdi [2], bu esa sohaning iqtisodiyotdagi ahamiyatini ko‘rsatadi. Prezidentimizning 2022-yildagi “Geodeziya va kartografiya sohasida raqamli texnologiyalarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-188-sonli Qarori [3] sohada standartlashtirish va normallashtirish jarayonlarini yanada takomillashtirish zaruratini belgilab berdi. Ushbu hujjat geodeziya va kartografiya mahsulotlari hamda xizmatlarining sifati, aniqligi va muvofiqligini ta’minlashda texnik normallashtirish mexanizmlarini qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi. Shunday ekan, ushbu tadqiqot geodeziya va kartografiya sohasida sifat, samaradorlik va xalqaro standartlarga muvofiqlikni ta’minlash uchun texnik normallashtirishning nazariy-metodologik asoslarini va amaliy yechimlarini chuqur o‘rganishga qaratilgan bo‘lib, uning dolzarbligi O‘zbekistonda geodeziya va kartografiya sohasining iqtisodiy o‘sishi va raqamli transformatsiyasi bilan uzviy bog‘liqdir. Hozirgi kunda geodeziya va kartografiya sohasida texnik normallashtirish bo‘yicha mavjud normativ-huquqiy hujjatlarning eskirganligi, ularning xalqaro standartlarga mos kelmasligi va yangi texnologiyalar (masalan, sun’iy intellekt, dronlar, yuqori aniqlikdagi sun’iy yo‘ldosh tizimlari) joriy etilishini yetarli darajada aks ettirmasligi muhim muammo hisoblanadi. Misol uchun, geodezik tarmoqlarni qurishda aniqlik standartlari va geofazoviy ma’lumotlarni qayta ishlash protokollari xalqaro ISO 19100 seriyali standartlaridan ancha orqada qolmoqda, bu esa O‘zbekiston mahsulotlarining global ...