KURS ISHI

KIRISH Sanoatlashgan hududlar aholisining ekologik ongi va madaniyatini rivojlantirish bugungi kunda global ekologik muammolar fonida ustuvor ahamiyat kasb etmoqda. Jahon miqyosida barqaror energetika sektoriga kiritilgan investitsiyalar 2023-yilda 1,7 trillion dollarni tashkil etdi, bu umumiy energiya investitsiyalarining 60% dan ortig‘ini tashkil qiladi [1]. Xususan, atom energetikasi sohasiga yo‘naltirilgan sarmoyalar so‘nggi yillarda 20% ga oshib, yangi avlod reaktorlarini qurish va mavjudlarini modernizatsiya qilishga qaratilgan [2]. O‘zbekistonda ham energiya samaradorligini oshirish va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish bo‘yicha sezilarli qadamlar tashlanmoqda. Masalan, 2023-yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsulotida qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ulushi 12% ga yetdi [3]. Shu bilan birga, 2030-yilga qadar mamlakatning elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatlarida atom energetikasi hissasi 15% ga yetishi kutilmoqda, bu esa aholining ekologik ongi va kam chiqindili texnologiyalar haqidagi bilimlarini oshirishni talab qiladi [4]. Mazkur mavzu ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki sanoatlashgan hududlarda urbanizatsiya va industrializatsiyaning kuchayishi atrof-muhitga salbiy ta'sirlarni kuchaytirmoqda. Havoning ifloslanishi, suv resurslarining tanqisligi va chiqindilar muammosi kabi ekologik tahdidlar aholi salomatligi va hayot sifatiga bevosita ta'sir ko‘rsatmoqda [5]. Atom energetikasi va kam chiqindili texnologiyalarni joriy etish orqali iqtisodiy rivojlanishni ekologik barqarorlik bilan uyg‘unlashtirish imkoniyati mavjud bo‘lsa-da, bu jarayon aholining ushbu texnologiyalarga nisbatan bilim va ishonch darajasi bilan bog‘liq. Hozirgi kunda sanoatlashgan hududlar aholisining ushbu yo‘nalishdagi ekologik ongi va madaniyati yetarlicha rivojlanmaganligi, yangi texnologiyalarga nisbatan noto‘g‘ri tushunchalar va xavotirlar mavjudligi muhim muammo bo‘lib qolmoqda [6]. Shu bois, aholining ekologik ongini oshirish, barqaror energetika va kam chiqindili texnologiyalar afzalliklarini tushuntirish orqali ularning faol ishtirokini ta'minlash muhimdir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasini tahlil qiladigan bo‘lsak, jahon miqyosida ko‘plab olimlar ekologik ong, barqaror rivojlanish va energetika masalalarini chuqur tadqiq etganlar. Masalan, J. Dryzek (2013) o‘zining “The Politics of the Earth: Environmental Discourses” nomli asarida ekolog ...