KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda ta'lim tizimini modernizatsiya qilish va uni xalqaro standartlarga moslashtirish borasidagi islohotlar izchil davom etmoqda. Xususan, O'zR Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda umumiy o'rta ta'lim tizimiga ajratilgan mablag'lar hajmi avvalgi yilga nisbatan 18% ga oshirilib, 40 trillion so'mdan ortiqni tashkil etgan [1]. Bu o'z navbatida ta'lim sifatini oshirish, o'quvchilarning kompetensiyalarini rivojlantirish va ularning savodxonlik darajasini xalqaro baholash dasturlari (masalan, PISA) talablariga moslashtirishga qaratilgan sa'y-harakatlarning bir ko'rinishidir. UNESCO (2022) hisobotida ta'kidlanishicha, rivojlanayotgan mamlakatlarda funksional savodxonlikni ta'minlash global iqtisodiyot uchun yiliga 1.5 trillion AQSh dollari miqdoridagi qo'shimcha qiymat yaratishi mumkin [2]. Shu bilan birga, 2022-yilda o'tkazilgan PISA sinovlarida O'zbekistonlik o'quvchilarning o'qish savodxonligi bo'yicha o'rtacha balli OECD o'rtacha ko'rsatkichidan 80 ballga pastroq bo'lgan, bu esa o'qitish metodikalarini takomillashtirish zaruratini ko'rsatadi [3]. Mazkur raqamlar savod o'rgatish jarayonida o'quvchilarning mustaqil ishlarini samarali tashkil etish nafaqat milliy ta'lim maqsadlari, balki global raqobatbardoshlik uchun ham muhim ekanligini anglatadi. Hozirgi globallashuv davrida ta'lim tizimi oldida turgan asosiy vazifalardan biri – o'quvchilarni nafaqat bilimlar majmuasi bilan qurollantirish, balki ularda mustaqil o'rganish, tanqidiy fikrlash va kreativlik ko'nikmalarini shakllantirishdir. Savod o'rgatish darslari o'quv savodxonligi asoslarini yaratadigan poydevor hisoblanadi. An'anaviy ta'lim metodlarida ko'pincha o'qituvchi markaziy o'rinni egallab, bilimlarni faqat uzatuvchi vazifasini bajaradi, bu esa o'quvchilarning passiv tinglovchiga aylanishiga olib keladi [4]. Natijada, o'quvchilar matnlarni tushunish, ularni izohlash va amalda qo'llash qobiliyatlarini to'liq rivojlantira olmaydilar. Shuningdek, o'quvchilarga mustaqil ravishda bilim olish, muammolarni yechish va o'zlashtirilgan bilimlarni amaliyotda qo'llash imkoniyatlari kam beriladi. Bu esa o'quvchilarning faol ishtirokini ta'minlovchi interfaol usullar va mustaqil ishlarni tashkil etish mexanizmlarida qator bo'shliqlarni yuzaga keltirmoqda, ayniqsa savod o'rgatish kabi fundamental bosqichda. Mavzuning o'rganilganlik darajasi. Savod o'rgatish ...