KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda shahar aholisining urbanizatsiya darajasi 2023-yil holatiga ko‘ra 51,3% ga yetib, 17,9 million kishini tashkil etdi [1]. Bu ko‘rsatkich global urbanizatsiya tendensiyalari bilan uyg‘unlashgan holda, shaharlarning dinamik o‘sishini va infratuzilmaning jadal rivojlanishini taqozo etmoqda. Geodezik xizmatlar esa ushbu rivojlanishning poydevori hisoblanadi, chunki ular qurilish, yer tuzish, kommunal xizmatlar va kadastr sohalarida aniq va ishonchli ma’lumotlar bilan ta’minlaydi. Jahon geodezik asbob-uskunalar bozori hajmi 2023-yilda 3,5 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2028-yilga borib 5,1 milliard AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [2]. Bu o‘sish tendensiyasi geodeziya sohasining global miqyosdagi dolzarbligini va unga bo‘lgan talabning ortib borayotganini ko‘rsatadi. O‘zbekistonda ham zamonaviy geodezik texnologiyalarni joriy etish orqali yer resurslaridan samarali foydalanish, infratuzilma loyihalarining sifatini oshirish va davlat budjetiga tushadigan mablag‘larni 10-15% ga oshirish imkoniyatlari mavjud [3]. Shaharlarimizda kadastr ma’lumotlarining yangilanish darajasi, ayniqsa, yangi qurilish obyektlari va yer uchastkalari bo‘yicha, 2023-yilda o‘rtacha 70% atrofida bo‘lib, bu ko‘rsatkichni xalqaro standartlarga yetkazish (95% va undan yuqori) dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda [4]. Shahar geodezik xizmatlarining samaradorligini oshirish bugungi kunda O‘zbekiston uchun strategik ahamiyatga ega. Global miqyosda GNSS, LIDAR, UAV va GIS texnologiyalarining jadal rivojlanishi geodezik ishlarni bajarish tezligini 30-40% ga oshirish va aniqlikni 2-3 barobar yaxshilash imkonini beradi [5]. Biroq, O‘zbekistonda shahar geodezik xizmatini tashkil etish, rejalashtirish, boshqarish va uning iqtisodiy samaradorligini ta’minlash borasida bir qator muammolar mavjud. Bularga eskigan asbob-uskunalar parki, malakali kadrlar yetishmovchiligi, raqamli ma’lumotlar bazalarining integratsiyasi darajasining pastligi va huquqiy-me’yoriy bazaning zamonaviy texnologiyalarga moslashtirilmaganligi kiradi. Ushbu omillar geodezik ishlar sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, qurilish loyihalarining kechikishiga, xarajatlarning oshishiga va investitsion jozibadorlikning pasayishiga olib kelmoqda. Masalan, aniq geodezik ma’lumotlarning yetishmasligi sababli, loyiha xarajatlari o‘rtacha 5-7% ga oshishi va qurilish muddatlari 10% gacha cho‘zilishi mumkin [6]. Shu sababli, sh ...