KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda 2023-yil yakunlari bo‘yicha ta’lim sohasiga yo‘naltirilgan davlat byudjeti xarajatlari qariyb 44,4 trillion so‘mni tashkil etib, bu umumiy xarajatlarning 20,4% ini tashkil etdi [1]. Bu ko‘rsatkich mamlakatda ta’limga berilayotgan yuksak e’tiborni ko‘rsatsa-da, ta’lim tizimining sifati va samaradorligini oshirish, zamonaviy chaqiriqlarga javob beradigan mutaxassislarni tayyorlash borasida hali qator muammolar mavjud. Xususan, global ta’lim tendensiyalari, ya’ni shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, konstruktivizm va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga qaratilgan yondashuvlar fonida, Sharq uyg‘onish davri pedagogik merosining salohiyatidan yetarli darajada foydalanilmayapti. Jahon bankining 2022-yilgi hisobotiga ko‘ra, Markaziy Osiyo mamlakatlarida ta’lim samaradorligi bo‘yicha ko‘rsatkichlar rivojlangan mamlakatlardan 15-20% ga ortda qolmoqda [2]. Bu holat milliy ta’lim tizimimizni boyitishda innovatsion va an’anaviy yondashuvlarni uyg‘unlashtirish zarurligini yaqqol ko‘rsatadi. Bugungi kunda ta’lim jarayonida faqatgina axborot berishga emas, balki o‘quvchining ijodiy salohiyatini ro‘yobga chiqarish, mustaqil fikrlash va muammolarni hal etish ko‘nikmalarini shakllantirishga e’tibor qaratilmoqda. Biroq, mavjud o‘quv dasturlari va metodik yondashuvlar ko‘pincha ushbu jihatlarni to‘liq qamrab ololmayapti, natijada bitiruvchilarning amaliyotdagi kompetensiyalari va mehnat bozori talablari o‘rtasida tafovut yuzaga kelmoqda. O‘zbekistonda yoshlar orasida ishsizlik darajasi 2023-yil oxirida 8,9% ni tashkil etgani [3], ta’lim sifatini oshirish va uning amaliy ahamiyatini kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi. Bu muammoni hal etishda Sharq uyg‘onish davri mutafakkirlarining shaxs kamoloti, ma’naviy-axloqiy tarbiya va ilm olishga intilish kabi g‘oyalari zamonaviy ta’lim konsepsiyalari bilan integratsiya qilinishi muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu davr pedagogik fikrining chuqur nazariy va amaliy potentsiali zamonaviy pedagogikaning dolzarb muammolariga innovatsion yechimlar taklif etishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlaridan R. Mak-Grigor (R. MacGregor, 2017) o‘z tadqiqotlarida Sharq uyg‘onish davri ensiklopedistlarining ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari fanlararo yondashuv va mantiqiy fikrlashni rivojlantirishda fundamental ahamiyatga ega ekanligini isbotlagan [5]. J. Peterson (J. Peterson, 2019) islom sivilizatsiyasida i ...