KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yilda maktabgacha ta’lim muassasalari soni 29 mingtani, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari soni esa 2,5 milliondan oshgan holda, ta'lim tizimida pedagogik kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirishga bo‘lgan talab yildan yilga ortib bormoqda [1]. Ta'limga yo'naltirilgan davlat budjetining 2024-yilda YAIMning 5,4% iga yetishi rejalashtirilayotgani, bu esa ta'lim sohasiga berilayotgan e'tiborning yaqqol dalilidir [2]. Shuningdek, 2022-yilda e'lon qilingan "O'zbekiston – 2030" strategiyasida, aholining ta'lim darajasini oshirish, ilm-fan va innovatsiyalarni rivojlantirishga alohida urg'u berilgan bo'lib, bu maqsadlarga erishishda pedagogik fikrning ilmiy asoslari va amaliy yondashuvlari muhim rol o'ynaydi [3]. Global miqyosda esa, ta'lim texnologiyalari bozori 2023-yilda 285 milliard dollarni tashkil etgan holda, 2032-yilga borib 1 trilion dollardan oshishi kutilmoqda, bu esa zamonaviy pedagogik yondashuvlarga bo'lgan talabning naqadar yuqori ekanligini ko'rsatadi [4]. Bugungi kunda boshlang'ich ta'limda bolalarning yosh xususiyatlariga mos, milliy qadriyatlar ruhida va zamonaviy talablarga javob beradigan samarali pedagogik usullarni joriy etish dolzarb muammolardan hisoblanadi. An'anaviy ta'lim metodologiyalari ko'pincha o'quvchining ijodiy fikrlashini va mustaqil yondashuvini cheklab qo'yadi. Shu bois, Sharq uyg'onish davri mutafakkirlarining boy pedagogik merosini, xususan, Al-Xorazmiy, Al-Farobiy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sinoning tarbiyaga oid qarashlarini chuqur o'rganish, ularni boshlang'ich pedagogikaga tatbiq etish mexanizmlarini ishlab chiqish orqali bu bo'shliqlarni to'ldirish va ta'lim sifatini oshirish imkoniyatlari mavjud. Ushbu merosning qimmatliligi shundaki, u nafaqat bilim berishga, balki shaxsning har tomonlama kamolotiga, axloqiy qadriyatlarni singdirishga va ijtimoiy mas'uliyatni shakllantirishga yo'naltirilgan bo'lib, bugungi jamiyat uchun ham g'oyat ahamiyatlidir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon miqyosida ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, R. G. Hovard (2018) o'z tadqiqotida Al-Xorazmiyning algoritmik fikrlash tamoyillarini zamonaviy ta'limda qo'llash orqali bolalarda mantiqiy qobiliyatlarni rivojlantirish mumkinligini isbotlagan [5]. T. V. Smit (2019) Al-Farobiyning "Fazilatli shahar" g'oyasidagi axloqiy tarbiya asoslarini tahlil qilib, uning insonparvarlik tamoyillari ...