KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida 2023-yil yakunlari bo‘yicha aholi bandligi darajasi 93,6% ni tashkil etdi, bu esa aholining ijtimoiy-iqtisodiy faolligini oshirish yo‘nalishidagi sa'y-harakatlarning ijobiy natijasidir [1]. Shu bilan birga, yoshlar o‘rtasida deviant xulq-atvorning oldini olish va ularning jamiyatga integratsiyalashuvini ta'minlash maqsadida qabul qilingan davlat dasturlari doirasida 2022-yilda amalga oshirilgan chora-tadbirlar natijasida jamoat joylarida huquqbuzarliklar soni 10% ga kamaydi [2]. Global miqyosda esa, Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2023-yilgi hisobotiga ko‘ra, dunyo aholisining 15-24 yoshli qatlami orasida ijtimoiy moslashuv muammolari, jumladan, yolg‘izlik va ijtimoiy izolyatsiya holatlari 2019-yilga nisbatan 5% ga oshganligi qayd etilgan [3]. Ushbu raqamlar shaxsning har tomonlama rivojlanishida ijtimoiy muhitning bevosita va bilvosita ta'siri naqadar muhimligini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Shu bois, ijtimoiy muhit omillarini chuqur o‘rganish va ularning shaxs psixologiyasiga ta'sirini tahlil qilish dolzarb ilmiy muammolardan biri hisoblanadi. Bugungi kunda shaxsni rivojlantirishda ijtimoiy muhitning roli masalasi nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy nuqtai nazardan ham o‘ta muhim ahamiyat kasb etmoqda. Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi va globallashuv jarayonlari shaxsning ijtimoiy muhit bilan o‘zaro aloqalarini murakkablashtirib, yangi psixologik chaqiriqlarni yuzaga keltirmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar orqali amalga oshiriladigan muloqotlar, real hayotdagi ijtimoiy munosabatlarning o‘zgarishi, shuningdek, migratsiya jarayonlari natijasida madaniyatlararo o‘zaro ta'sirlar shaxs identifkatsiyasiga, sotsializatsiya jarayonlariga va uning umumiy psixologik farovonligiga sezilarli ta'sir ko‘rsatmoqda [4]. Shaxs rivojlanishidagi ushbu dinamik o‘zgarishlarni tushunish, dolzarb ijtimoiy muammolar, jumladan, yoshlar o‘rtasida deviant xulq-atvorning oldini olish, ijtimoiy adaptatsiyani kuchaytirish va har bir individning to‘laqonli shaxs sifatida shakllanishi uchun optimal sharoitlarni yaratishda muhim hisoblanadi. Tadqiqot aynan shu kabi hal etilmagan muammolarga e'tibor qaratib, ularga psixologik asoslangan yechimlar taklif etishga qaratilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda keng qamrovga ega bo‘lib, turli xil nazariy va amaliy tadqiqotlar obyekti bo‘lgan. L.S. Vygotskiy (1978) o‘zinin ...